InfoNu.nl > Zakelijk > Management > Leiderschapsstijlen: soorten en effectief leiderschap

Leiderschapsstijlen: soorten en effectief leiderschap

Leiderschapsstijlen: soorten en effectief leiderschap Welke verschillende soorten leiderschapsstijlen zijn er en welke leiderschapsstijlen sorteren het beste resultaat? Daniel Goleman schreef een artikel over effectief leiderschap voor mensen en organisaties. Hij analyseert daarin welk leiderschapsgedrag resultaat oplevert. Hij onderscheidt zes leiderschapsstijlen: dwingend, gezaghebbend, affiliatief, democratisch, toonaangevend en coachend. Van iedere stijl geven we een korte beschrijving van de kenmerken, behandelen we de voor- en nadelen en geven we aan in welke situatie deze het beste werkt.

Effectief leiderschap, leiderschapsstijlen en resultaat

Daniel Goleman schreef een aantal jaren geleden het artikel 'Leiderschap met resultaat', dat gaat over effectief leiderschap voor mensen en organisaties. Hij analyseert daarin welk leiderschapsgedrag resultaat oplevert. Hij onderscheidt zes leiderschapsstijlen: dwingend, gezaghebbend, affiliatief, democratisch, toonaangevend en coachend. Van iedere stijl geven we een korte beschrijving van de kenmerken, behandelen we de voor- en nadelen en geven we aan in welke situatie deze het beste werkt.

Effectief leiderschap

Leiders die de beste resultaten boeken zijn zij die meerdere soorten leiderschapsstijlen beheersen en inzetten, zo blijkt uit onderzoek. Oefening baart kunst. Daniel Goleman beweert dat leiders deze stijlen kunnen leren door oefening. Des te groter het repertoire waar ze uit kunnen kiezen, des te beter zullen leiders in staat zijn effectief leiding te geven.

Vraag mensen wat leiders moeten doen en ze zullen antwoorden: 'resultaten boeken'. Uit onderzoek door het adviesbureau Hay/McBer onder 3871 managers is naar voren gekomen dat er zes leiderschapsstijlen bestaan - die ieder afzonderlijk voortkomen en samenhangen met verschillende aspecten van emotionele intelligentie. De beste leiders kunnen flexibel switchen tussen deze stijlen en ze op elk gewenst moment inzetten - vaak automatisch. Deze verschillende stijlen drukken een stempel op de sfeer van het bedrijf en de bedrijfscultuur, en hebben effect op de (financiële) resultaten.

Zes soorten leiderschapsstijlen

Daniel Goleman onderscheidt zes leiderschapsstijlen:
  1. dwingend
  2. gezaghebbend
  3. affiliatief
  4. democratisch
  5. toonaangevend
  6. coachend

Vier stijlen met een consistent positief effect

We zullen de leiderschapsstijlen hieronder verder uitwerken. Goleman merkt op dat managers bovengenoemde zes leiderschapsstijlen hanteren, maar dat slechts vier daarvan een consistent positief effect heeft op het klimaat in het bedrijf en op de resultaten.

De dwingende leiderschapsstijl

Deze stijl is de minst effectieve van alle leiderschapsstijlen. Het is een weinig flexibele stijl met een extreme top-downbesluitvorming. Dit smoort nieuwe ideeën in de kiem en staat creativiteit en initiatief in de weg. Ook ondermijnt de stijl volgens Goleman het vermogen mensen te motiveren door hen te laten zien dat hun werk past binnen het raamwerk van een grootse gemeenschappelijk missie en visie.

Terughoudendheid

De dwingende stijl moet met uiterste terughoudendheid en met prudentie worden ingezet; slechts in die situaties waarin het niet anders kan. Voorbeelden zijn ingrijpende veranderingen, tijden van crisis en wanneer een vijandige overname dreigt. Het kan improductieve en ineffectieve werkwijzen doorbreken en drastische veranderingen doorvoeren of forceren; in noodsituaties kan het roer ermee worden omgegooid.
  • De stijl in één zin: "Doe wat ik zeg!"
  • Effect op het klimaat: negatief.

De gezaghebbende leiderschapsstijl

Kenmerken van de gezaghebbende stijl zijn enthousiasme en een heldere visie. Door het inzetten van deze stijl kan de leider mensen mobiliseren en achter zich krijgen in de richting van een visie. De gezaghebbende leider is een visionair, hij weet mensen te enthousiasmeren en achter zich te krijgen. Deze stijl is de meest effectieve, met name wanneer een bedrijf de weg kwijt is en niet meer weet welke koers het moet varen. De gezaghebbende leider stippelt een nieuwe koers uit en beweegt de mensen richting een visie.
  • De stijl in één zin: "Volg mij!"
  • Effect op het klimaat: het meest positief van alle stijlen.

Citaat
"Als je een schip wil bouwen, beveel de mensen dan niet om hout te verzamelen, verdeel het werk niet voor hen, geef geen orders. Nee, leer hen te verlangen naar de onmetelijke uitgestrektheid van de zee". (Antoine de Saint-Exupery)

De affiliatieve leiderschapsstijl

Bij deze stijl komen mensen op de eerste plaats. Deze leider ontwikkelt sterke emotionele banden met zijn medewerkers die zich loyaal jegens hem zullen tonen. Deze leider is een mensenmens, een communicator die veel praat met zijn medewerkers. Hij is flexibel en hij geeft zijn medewerkers de ruimte om hun werk te doen - op zo'n manier waarvan zij denken dat het goed is of het meest effectief. Hij geeft zijn medewerkers erkenning en hij is goed in het binden van mensen en het scheppen van saamhorigheidsgevoel.

Rust en harmonie

Deze stijl werkt altijd wel goed, maar is volgens Goleman met name geschikt als er rust en harmonie in het team tot stand moet worden gebracht, het moreel opgekrikt moet worden of de communicatie een boost moet hebben. Ook in situaties waarin het vertrouwen herstelt moet worden is deze leiderschapsstijl aan te bevelen.

Nadeel

Een nadeel van deze stijl is dat de leider zich concentreert op het complimenteren van zijn medewerkers en minder oog heeft voor het corrigeren van zaken die minder goed lopen. Ook kan een affiliatieve leider nauwelijks constructieve feedback geven op hun medewerkers - ze moeten op eigen houtje bepaalde zaken uitzoeken. Het heeft in sommige gevallen iets weg van laissez-faire leiderschap.
  • De stijl in één zin: "Mensen komen op de eerste plaats."
  • Effect op het klimaat: Positief.

De democratische leiderschapsstijl

Medewerkers krijgen bij deze stijl een stem om zich te laten horen. De leider creëert op deze manier vertrouwen, steun en commitment. Medewerkers hebben het gevoel dat er naar ze geluisterd wordt en dat de leider iets doet met hun ideeën - ze mogen meebeslissen.

Nadeel

Een nadeel kan zijn dat er te veel en te lang vergaderd wordt omdat alle zaken uitvoerig besproken moeten worden. Sommige leiders maskeren hun besluiteloosheid achter deze leiderschapsstijl - besluiten kunnen getraineerd worden door er steeds over te vergaderen, een beetje in de hoop dat ze op een dag een lumineus idee krijgen. Een democratische stijl vraag om competente en kundige medewerkers.
  • De stijl in één zin: Wat denk jij ervan?"
  • Effect op het klimaat: positief.

De toonaangevende leiderschapsstijl

Deze stijl moet met mate gebruikt worden. Deze leider zet volgens Goleman extreem hoge prestatienormen in en hij geeft zelf het goede voorbeeld. Het moet altijd beter, sneller, goedkoper, effectiever - vooral als het de concurrent betreft. Hij signaleert al snel waar de zwakke plekken zitten en wie er ondermaats presteren. Hij wil dat ze beter presteren en anders vervangt hij deze minder goed presterende medewerkers. Deze stijl is fnuikend voor het klimaat op de werkvloer. Hij hanteert bepaalde richtlijnen maar communiceert deze niet duidelijk aan zijn medewerkers. Deze stijl is slecht voor de flexibiliteit en verantwoordelijkheid.

  • De stijl in één zin: Doe wat ik doe, nu meteen!"
  • Effect op het klimaat: negatief.

De coachende leiderschapsstijl

Een coach ontwikkelt medewerkers voor de toekomst; ze ontdekken hun sterke en hun zwakke kanten en hij spoort ze aan deze te ontwikkelen. Hij stelt samen met de medewerker ontwikkelingsplannen op, zodat ze zich verder kunnen ontwikkelen en ontplooien. Verder zijn deze leiders een kei in het delegeren.

Gunstig voor het klimaat

Een coachende stijl is gunstig voor het klimaat, het stimuleert het commitment en de verantwoordelijkheid. Dergelijke leiders zenden de boodschap uit dat ze in hun medewerkers geloven. Deze stijl werkt niet als medewerkers niet open staan voor leren en het verder ontwikkelen van hun vaardigheden en talenten, dus bij mensen die hun tijd uitzitten of 'het allemaal wel best vinden'.

Goed voor de resultaten

Verder blijkt dat deze stijl een grote invloed heeft op de nettoresultaten, ook al wordt deze stijl niet direct in verband gebracht hiermee.
  • De stijl in één zin: "Probeer dit eens."
  • Effect op het klimaat: positief.

Meerdere stijlen inzetten

Competente managers kunnen meerdere stijlen inzetten, vooral de gezaghebbende, de democratische, de affiliatieve en de coachende stijl. Door gedoseerd en afgewogen gebruik te maken van deze leiderschapsstijlen wordt het beste klimaat en de meest gunstige bedrijfsresultaten bereikt. Goede leiders kunnen op natuurlijke en ongekunstelde wijze switchen van stijl - dit is flexibel leiderschap. Het is van belang dat leiders hun repertoire van stijlen uitbreiden en oefenen in het gebruik maken van de verschillende stijlen, zodat ze de juiste stijl precies op het juiste moment en in de juiste dosering kunnen aanwenden. Goleman bezweert dat het effect hiervan terug kan worden gezien in de door hen behaalde resultaten.

Lees verder

© 2009 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Leiderschap: wat maakt iemand een effectief leider?Leiderschap: wat maakt iemand een effectief leider?Wat maakt iemand tot een goede leider? Deze vraag is natuurlijk niet makkelijk te beantwoorden, al hebben verschillende…
De verschillende leiderschapsstijlenDe verschillende leiderschapsstijlenDoor de eeuwen heen is effectief leiderschap altijd al een belangrijk onderwerp geweest in de literatuur en de praktijk.…
Belang van een goede bedrijfsleiderGoed leiderschap in een organisatie is heel belangrijk. Het kan het verschil maken tussen goed en slecht presteren van e…
Leiderschap: LeiderschapsstijlenLeiding geven aan een organisatie kan op vele manieren. De stijl van leidinggeven verschilt van persoon tot persoon, maa…
Leiderschapsstijl - De Groep ZelfLeiderschapsstijl - De Groep ZelfLeiderschap door de groep zelf. Er zijn diverse leiderschapsstijlen, zoals de democratische, autoritaire of laissez-fair…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/g-stockstudio
  • Daniel Goleman: 'Leiderschap met resultaat', in: 'Wat maakt iemand tot een leider? Harvard Business Review, Thema, bedrijfswetenschappelijke en educatieve uitgeverij, 2003, p. 39 - 63.

Reageer op het artikel "Leiderschapsstijlen: soorten en effectief leiderschap"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Anke van Rooy, 09-10-2010 13:02 #1
Ik vond deze theorie zeer zinvol en verhelderend.
Ik ben met opleiding MIZ(management in de zorg) bezig vandaar de interesse.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 17-11-2019
Rubriek: Zakelijk
Subrubriek: Management
Special: Leiders en leiderschap
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 1
Schrijf mee!