Copyright foto's. Foto's gebruiken, mag dat?

Als u een foto van een ander gebruiken wilt, bijvoorbeeld om op uw website te plaatsen, heeft u daar toestemming voor nodig van de fotograaf. Gaat het om een plaatje, dan heeft u ook toestemming nodig van de maker. Maar zelfs als u de foto zelf neemt, bent u er nog niet. Als u zelf foto's van mensen neemt, dan heeft u weer toestemming van die mensen nodig, want dan heeft u te maken met portretrecht. Hoe zit dat met copyright en welke foto's mag u wel rechtenvrij gebruiken? Foto's gebruiken voor een website? Een website of een mailing zonder foto's is al snel saai. Foto's en plaatjes maken uw website, drukwerk of mailings interessanter en prettiger om te lezen. Bovendien voegt de foto iets toe aan de tekst of aan uw website. U heeft echter te maken met auteursrecht. U kunt niet zomaar foto's of plaatjes van het internet plukken en op uw website of in uw drukwerk plaatsen. De auteursrechthebbenden kunnen protesteren en u kunt dan een flinke boete krijgen. Omdat er veel behoefte aan fotomateriaal is, zijn er tegenwoordig stocksites waar u al voor een paar cent foto's kunt downloaden, die u gebruiken mag voor veel doeleinden. Het zijn zogenaamde rechtenvrije foto's, gemaakt door zeer goede fotografen. U kunt daar dus rechtenvrije foto's die u wel gebruiken mag verkrijgen.

Copyright, wat is dat?

Copyright is eigenlijk niets anders dan de bescherming die de wet biedt aan makers van voorwerpen, zoals foto's, schilderijen, muziekstukken, songteksten, grafisch ontwerp, beeldhoudwerk, film, ideeën, enzovoorts. De maker wil niet dat iedereen zijn/haar werk zomaar vrijelijk gebruiken kan en dus kan deze zich beroepen op het copyright.

Foto's gebruiken op Internet

Op Internet staat veel te lezen, maar teksten worden als snel vermoeiend en dus zijn plaatjes en foto's een welkome afwisseling. Mensen willen nogal eens willekeurig plaatjes en foto's weghalen van andere websites, en deze gebruiken op hun eigen website, mailings of zelfs in drukwerk. Dat is echter allemaal niet toegestaan als u geen nadrukkelijke toestemming van de auteur/maker heeft, en kan voor vervelende problemen zorgen, tot boetes en een veroordeling aan toe. Op foto's en plaatjes rust auteursrecht. Op foto's waar mensen op staan die duidelijk te herkennen zijn, rust ook nog eens portretrecht. Dankzij het bestaan van stoksites, kunt u rechtenvrije foto's downloaden. Ook het portretrecht is dan direct geregeld. An het gebruik van rechtenvrije foto's zitten ook wel bepaalde regels, u mag ze bijvoorbeeld vaak niet commercieel gebruiken. U mag bijvoorbeeld niet een mooie foto uitkiezen voor op een T-shirt wat u ontelbare keren laat afdrukken. U mag de foto's wel gebruiken op uw website of in artikelen enzovoorts.

Foto's nemen van een kunstwerk

Als u een foto neemt, direct van een kunstwerk, bijvoorbeeld van een schilderij van een kunstenaar, dan mag u die foto niet zomaar op uw website zetten of op een andere manier verspreiden. U mag de foto ook niet gebruiken voor het maken van ansichtkaarten of posters of zoiets dergelijks. De foto is dan namelijk wel door u gemaakt, maar het kunstwerk niet. U mag wel foto's nemen van kunstwerken die op een openbare plaats tentoongesteld worden. Als u een foto maakt in een ruimte waar toevallig ook een kunstwerk aan de muur hangt, is dat dus geen probleem. Het werk wat op de foto staat kan wel beschermd worden door auteursrecht en daarom mag u de foto niet altijd zomaar verspreiden.

Copyleft

Heel soms komt het voor dat een maker afstand heeft gedaan van het copyright. Hij/zij kan het materiaal dan copyleft aanbieden. Dat wil zeggen dat iedereen het mag publiceren, maar niet mag veranderen. Iets is alleen vrij van copyright als de maker nadrukkelijk afstand van het copyright gedaan heeft. Ook dan zijn er vaak nog voorwaarden.

Foto's van beveiligingscamera

Foto's die genomen worden door beveiligingscamera's zijn niet beschermd.

Portretrecht

Als een gezicht duidelijk op een foto zichtbaar is, mag u de foto niet zonder toestemming van de persoon op de foto, verspreiden. U mag de foto dus ook niet rondsturen via sociale media zoals Twitter of Hyves of dergelijke, en u mag de foto ook niet afdrukken of verkopen, enzovoorts. Bij een portret wat in opdracht gemaakt werd, moet u altijd toestemming krijgen om het te mogen gebruiken. Een portret wat niet in opdracht gemaakt werd van een persoon of van personen (bijvoorbeeld de gezichten van mensen die u op de markt gefotografeerd heeft omdat zij daar toevallig liepen) is niet beschermd. Er zijn echter ook uitzonderingen hierop, namelijk foto's op een nudistencamping bijvoorbeeld, mag u niet zomaar publiceren, omdat u dan de privacy van mensen kunt schenden. U doet er dus verstandig aan altijd navraag te doen voordat u foto's publiceren wilt.

Het verlopen van auteursrecht

70 Jaar na de dood van de fotograaf is een foto niet langer auteursrechtelijk beschermd. Dan pas mag het dus gebruikt worden zonder dat u toestemming hoeft te vragen. Zijn foto's echter bewerkt door een ander, en is er iets aan toegevoegd wat bijvoorbeeld duidelijk creatieve waarde heeft, dan mag u die bewerkte foto's niet altijd weer zomaar gebruiken.

Lees verder

• Rechtenvrije foto’s kopen op het internet, waar?
• Je eigen foto’s verkopen via stocksites, hoe?
• Stockphoto´s, waar vindt u die?