Flexwerk, vloek of zegen?

De omvang van flexwerk in ons land neemt volgens sommigen onrustbarend toe. Terwijl werkgevers vooral de voordelen van flexibele arbeidskrachten zien, moeten veel flexwerkers het stellen met slechte tijdelijke contracten. Terugvallen op sociale voorzieningen als de WW is er niet bij.

Wat is flexwerk?

Er bestaan twee soorten arbeidscontracten: vaste en de rest. Omdat die rest uit de meest uiteenlopende varianten kan bestaan, worden ze voor het gemak onder de noemer flexwerk geplaatst. Voor een juiste beeldvorming blijft het thema proeftijd en ontslag in dit bestek overigens even buiten beschouwing.

De bekendste vorm van flexwerk is het uitzendcontract, waarbij een bedrijf mensen inhuurt via een uitzendbureau en daarvoor een vast tarief neertelt. Als er geen werk meer is, wordt het contract beëindigd.

Het jaarcontract

Een andere vorm van een tijdelijk arbeidscontract is het jaarcontract, waarbij na het verstrijken van de contractperiode wordt bekeken of het contract al dan niet verlengd wordt. Ter bescherming van de werknemer heeft de wetgever bepaald dat een dergelijk contract slechts 2 maal door de werkgever verlengd mag worden. Een 3e verlenging staat automatisch gelijk aan een vast contract.

Een uitzondering geldt voor jeugdigen onder 28 jaar, waarbij het jaarcontract tot 3 maal toe mag worden verlengd zonder dat dit automatisch leidt tot een vast contract.

De zelfstandige zonder eigen personeel (ZZP’er)

Hoewel het fenomeen ZZP’ er eerder als een vorm van ondernemerschap moet worden beschouwd, mag het niet ontbreken in een opsomming van tijdelijke arbeidsovereenkomsten. Met name in de bouw worden veel ZZP’ ers namelijk door bedrijven voor bepaalde tijd ingehuurd. Vaak zijn dat voormalige werkgevers die hun medewerker voor de keus stellen: ontslag of aanblijven op basis van ZZP.

De voordelen van flexwerk

Het huidige ontslagrecht maakt het voor ondernemers welhaast onbetaalbaar om afscheid te nemen van medewerkers met een vast contract. Voor hen is flexwerk dus een uitgelezen middel om pieken in de bedrijvigheid soepel op te vangen.

Flexwerkers worden dan ook wel als de flexibele schil van een bedrijf aangemerkt. Als de orderportefeuille te wensen overlaat, worden door het bedrijf eerst de flexwerkers als buitenste schil afgepeld. Pas als alle medewerkers met een tijdelijk contract zijn afgevloeid, hoeft men mensen met een vast contract te ontslaan.

De nadelen van flexwerk

Nog niet zo gek lang geleden hadden werknemers standaard een vast contract. Maar zo’n “baan voor het leven” en alle zekerheden die daaraan verbonden zijn, kent de flexwerker niet:

• zonder vast contract komt hij niet of nauwelijks in aanmerking voor een eigen huis met hypotheek;
• en als het de onderneming slecht gaat, vliegt hij er het eerst uit;
• bovendien toont een vakbondsstudie aan dat ook de beloning lager is dan bij medewerkers met een vast arbeidscontract;
• een ondernemer is met jonge flexwerkers altijd goedkoper uit omdat hij geen pensioen- en ziektekostenpremies voor hen hoeft af te dragen;
• en tot overmaat van ramp wil Minister Kamp met ingang van 2013 ook nog gaan knabbelen aan het ziekengeld van zieke flexwerkers.

Ziekengeld flexwerkers en uitzendkrachten vanaf januari 2013 aan banden

Op dit moment ontvangen zieke flexwerkers en uitzendkrachten nog 70% van het laatstverdiende salaris. Maar als het aan Minister Kamp van Sociale Zaken ligt, wordt dat teruggebracht tot ten hoogste 70% van het minimumloon, het bijstandsniveau derhalve.
Een en ander past in de plannen van de Minister om vanaf januari 2013 strengere regels hanteren voor de Ziektewet om zo het relatief hoge ziekteverzuim bij flexwerkers te verminderen.

Misbruiken werkgevers de mogelijkheden van flexwerk?

Hoewel voor- en tegenstanders overtuigd zijn van het nut van flexibel werk, is er met name van de vakbonden ook veel kritiek op deze contractvariant:

• werkgevers zouden regelmatig de mogelijkheden misbruiken die de flexregeling hen biedt;
• flexwerkers zélf hebben vaak het gevoel er niet echt bij te horen: bedrijfsfeestjes, kerstpakketten en extra scholing gaan aan hen vaak voorbij.

Niet voor niks dat flexwerkers volgens sommigen minder loyaal zouden zijn aan hun werkgever, toch een voorwaarde voor een goed ondernemersklimaat.