InfoNu.nl > Zakelijk > Diversen > Papyrus, perkament en papier voor schrijfwerk en drukwerk

Papyrus, perkament en papier voor schrijfwerk en drukwerk

Papyrus, perkament en papier voor schrijfwerk en drukwerk Het drukken van kranten, boeken, reclamemateriaal en allerlei ander publicatiemateriaal gebeurt op verschillende soorten papier. Ook voor het schrijven van notities, brieven en diverse andere geschriften worden allerlei papiersoorten gebruikt. Maar in het verre verleden was er geen papier en werd in eerste instantie geschreven op voorwerpen waar vooral in kon worden gekrast. Later verschenen materialen die meer op papier leken totdat er uiteindelijk massaal papier werd vervaardigd in werkplaatsen die gebruik maakten van waterkracht.

Materiaal waarin gekrast kon worden

In de tijd dat er nog geen enkele vorm van papier bestond werd geschreven op botten, gedroogde boombast, kleitabletten, potscherven, steen, schelpen en wastableautjes. Die wastableautjes bestonden uit een houten bordje waarop bijenwas uitgestreken was waarin letters werden gekrast. De tableautjes waren geschikt voor hergebruik omdat de was weer glad gestreken kon worden. De Romeinen gebruikten daarbij een kraspen of stylus om in de was te krassen.

Papyrus van de stengels van de papyrusplant

Het eerste speciale materiaal dat voor het schrijven werd gebruikt was papyrus. Papyrus werd al gebruikt in de Egyptische oudheid. Het materiaal bestond uit gevlochten matjes van de stengels van de papyrusplant. Die rietplant was voldoende te vinden langs de Nijl. De stengels werden eerst platgeslagen waardoor vezels ontstonden. Van die vezels werden matjes gevlochten en met een aantal op elkaar samengedrukt om te laten drogen. Het kleverige plantensap deed dienst als bindmiddel. Na het drogen werden de matjes gladgeschuurd en zo ontstond papyrus.
Bron: Geralt, PixabayBron: Geralt, Pixabay
Bron: Geralt, PixabayBron: Geralt, Pixabay
Bron: Geralt, PixabayBron: Geralt, Pixabay

Papyrus kan droog goed bewaard blijven

Na het beschrijven werd papyrus opgerold bewaard waardoor sprake is van papyrusrollen. In het droge woestijnzand van Egypte zijn nog veel beschreven papyrusrollen bewaard gebleven in tegenstelling tot het vochtige Europa waar vrijwel alle papyrusrollen vergaan zijn in de loop van de tijden. Bij opgravingen in Egypte zijn papyrusrollen gevonden in graftombes, huizen en afvalhopen.

Perkament als opvolger van papyrus

Ook in Europa werd papyrus gebruikt maar toen de aanvoer daarvan uit Egypte niet meer voldeed werd veelal overgegaan op perkament. Perkament is een papierachtig materiaal dat al bestaat vanaf 2700 jaar voor Christus. Het wordt gemaakt van de huid van ezels, geiten, kalveren, konijnen, koeien en schapen. Het komt ook voor in een verfijnder vorm en heet dan vellum of velijn. Perkament is sterker dan papyrus en is minder vochtgevoelig. In het vochtige Europa was perkament langer houdbaar dan papyrus. De fijnere kwaliteit vellum werd gemaakt van kalfshuid en dikwijls rood gekleurd om daarna met zilverkleurige of goudkleurige inkt te beschrijven. Perkament werd beschreven met een rietpen of ganzenveer. Veel perkament bevindt zich nog in musea omdat het goed bewaard eeuwenlang meegaat.

Papier vanaf de middeleeuwen in Europa

Papier is tamelijk aan het begin van de jaartelling in China uitgevonden maar werd pas vanaf de middeleeuwen in Europa gemaakt. Enkele eeuwen later had het papier maken zich in Nederland zodanig ontwikkeld dat er rond 1740 op de Veluwe 168 papiermolens stonden. In die streek was in sommige seizoenen genoeg water beschikbaar om zowel de papiermolens te laten draaien als voor de productie zelf. In de zomer en de winter gaf de Loenense beek te weinig water waardoor het maken van papier niet constant kon gebeuren. Dat veranderde met de komst van de stoommachine en later de elektriciteit.

Grondstoffen voor papier voor drukwerk of schrijfwerk

Vroeger bestond de pulp, die noodzakelijk was voor de productie van papier, uit gekookte lompen. Latere grondstoffen zijn bamboe, hennep, hout (cellulose), kledingstoffen (katoenvezels, linnenvezels), oud papier of riet. Papier is vaak wit maar dat komt omdat het wit is gemaakt door de grondstoffen te bleken maar door kleurstoffen toe te voegen kunnen oneindig veel kleurvariaties worden bereikt. Afhankelijk van het soort drukwerk of schrijfwerk wordt een bepaalde kleur gekozen.

Lees verder

© 2015 - 2019 Rickandie, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Papier: te koop in veel soorten en voor veel toepassingenPapier: te koop in veel soorten en voor veel toepassingen'Papier hier'. Miljoenen kinderen maar ook volwassenen zullen bij het lezen of horen van die woorden meteen aan de Eftel…
Letters, alfabet en ontwikkeling lettertypesLetters, alfabet en ontwikkeling lettertypesOm gesproken taal weer te geven werden ooit tekeningetjes ingekrast in steen. Daarna ontstonden allerlei tekens totdat u…
Papier: geschiedenis en hoe wordt het gemaakt?Papier: geschiedenis en hoe wordt het gemaakt?Hoewel de samenleving steeds verder digitaliseert, blijft het voorlopig nog onmisbaar: papier. De gemiddelde Europeaan g…
Bijbel (Tenach) - BoekrollenBijbel (Tenach) - BoekrollenIn deel II besprak ik de schriftelijke vastlegging en overlevering van de Bijbel. Men gebruikte hiervoor steen, metaal e…
Milieubewust drukwerk laten verzorgenOok drukwerk verzorgen kan milieuvriendelijk. Oude technieken gingen vaak gepaard met veel schadelijke stoffen. Drukinkt…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Clker, Pixabay
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Papier
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Papyrus
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Perkament
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Vellum
  • http://www.demiddelstemolen.nl/historie/ambachtelijk-papier-maken
  • Afbeelding bron 1: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Geralt, Pixabay

Reageer op het artikel "Papyrus, perkament en papier voor schrijfwerk en drukwerk"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Von Genderen, 03-03-2019 17:11 #1
Hallo, kan iemand me vertellen hoe het papier gemaakt werd in de gouden eeuw, ik heb boeken in handen gehad bijbels en reisverslagen uit die tijd, op papier dat flinterdun was de andere kant scheen er zowat door… dat is toch heel dun papier en toch zo sterk… apart hoor…

Infoteur: Rickandie
Laatste update: 15-05-2016
Rubriek: Zakelijk
Subrubriek: Diversen
Special: Schrift
Bronnen en referenties: 9
Reacties: 1
Schrijf mee!