Kunst zoekt markt

Kunstenaars en financiën dat gaat niet samen, wordt wel gezegd. “Kunstenaars willen zich niet met geld bezighouden,” las ik niet lang geleden, uit de mond van een financieel directeur. Ik denk dat ze er naast zit. We willen het wel, maar hoe pak je het aan? Tot voor kort had ik daar geen flauw benul van. Ik leefde in de overtuiging dat goede kunst zichzelf verkoopt. Dus met een mooie website dacht ik klaar te zijn. De werkelijkheid is vele malen genuanceerder. Werk aan de winkel!

Kwetsbaar

Via het e-mailadres op mijn webstek stroomde slechts spam binnen. En ook toen ik mijn werken van prijzen ging voorzien, omdat ik dacht hiermee de drempel weg te nemen voor potentiële klanten, kwam er nog geen enkele reactie. Ik stond wel op kunstmarkten, maar was daar niet erg tevreden over. En niet alleen omdat het behoorlijk vermoeiend is om op een festival, kunstbeurs of tentoonstelling te staan. Voor dag en dauw sta je je auto in te laden met spullen die je de avond tevoren hebt ingepakt en geprijsd. Je hebt geluk als je niet overvallen wordt door hevige hitte, regenbuien of storm die je zeildoek los klappert of je beelden of ingelijste schilderijen omdondert. Evengoed sta je daar met je hoogstpersoonlijke producten blootgesteld aan een voorbij sjokkende meute, murw van het enorme aanbod, de uitgelaten sfeer, verpest door amateurs en hobbyisten, of simpelweg op zoek naar een koopje. Je bent al blij dat er publiek is!

Avontuur of bezoeking?

Maar als je na zo’n dag al je spullen weer inlaadt is die blijdschap van korte duur. Je hebt sterk de indruk dat dit niet de plek noch de aanpak is die je verder helpt. Ja, je werk wordt gezien en de mensen moeten eraan wennen, etc., maar hoe lang houd je dit vol?

Dat hangt van je eigen instelling, van je plan van aanpak af. Hoeveel tijd geef je jezelf eer je de markten ontgroeit en door een galerie wordt ontdekt? Maar misschien vind je het helemaal geen probleem om stad en land af te reizen om op markten te staan en vind je het juist leuk mensen aan te spreken om je werk te verkopen?

Alternatieve route

“Galerieën hoef je als kunstenaar niet te benaderen, die benaderen jou wel, als ze je werk goed vinden.” Maar zo komt er vooralsnog geen brood op de plank. Hoe dan wel? Als je er eenmaal in duikt blijken er talloze initiatieven waaraan kunstenaars kunnen deelnemen om zichzelf te profileren, buiten galerieën om. Soms zijn ze door kunstenaars zelf opgezet, anders komen ze uit de koker van stichtingen of bedrijven die de kunstenaars gebruiken om hun eigen zaakje op te fleuren. Als de kunstenaars daar zelf ook wijzer van worden is dat geen bezwaar. Kunst aan de man brengen vraagt nu eenmaal meer inventiviteit dan brood of dat pakje boter. Daarom is het handig om je creativiteit breed aan te spreken, namelijk: om ludieke acties te bedenken waardoor je opvalt en opdrachten genereert. En om waar mogelijk aan te haken bij lokale festiviteiten.

Media

Zo worden er prijzen uitgeloofd, veilingen georganiseerd, opdrachten uitgeschreven, zomerfestivals opgetuigd, kunstroutes in stand gehouden, manifestaties opgetuigd, etc. Of je er wat aan hebt is op voorhand niet altijd te zeggen. Je moet soms een gokje wagen. Belangrijk is dat je internet en andere media afstruint naar mogelijkheden. Maak een lijst van kunstsites waar je je werk kunt presenteren, zo breid je je actie radius uit. Kijk kritisch naar de kwaliteit van het gebodene en aarzel niet om aan een site voorbij te gaan, een aanbod af te slaan, als je het niveau te laag vindt. Maak jezelf bekend op Facebook en LinkedIn en sluit je aan bij de groepen aldaar waarmee je je verwant voelt. Kijk hoe andere kunstenaars het doen: waar exposeren ze, kunnen ze je introduceren? Zorg in ieder geval altijd dat je presentatie in orde is: met duidelijke foto’s en een korte, heldere omschrijving, met afmetingen en een prijslijst op de achtergrond.

Consequent

Prijsstelling is beslist een probleem voor kunstenaars. Objectiviteit bestaat niet. Niet voor jou omdat je onmogelijk objectief tegen je eigen werk kunt aankijken, maar evenmin voor anderen. Je kunt wel om je heen kijken, je oriënteren naar wat anderen voor vergelijkbaar werk vragen (dat wil zeggen vergelijkbaar qua materiaal, stijl en afmetingen), maar het blijft lastig. Is de ander al bekend? Heeft hij/zij een galerie die provisie vraagt terwijl jij je atelier openstelt en dus minder kosten hebt? Belangrijk is dat je consequent bent. Je kunt niet opeens je prijs met 40% verhogen omdat je werk in een dure galerie staat of hangt, dan maak je het de galeriehouder praktisch onmogelijk om te verkopen. Als je na of buiten de expositie je prijs weer verlaagt, zal die galerie jou nooit meer uitnodigen: je laat hen al het promotiewerk en marketing doen terwijl jij er met de volle buit vandoor gaat. Je prijs moet dus niet alleen inclusief BTW maar ook inclusief evt. provisie zijn. De ene galerie zal een bedrag voor het tentoonstellen vragen, plus 25% provisie, terwijl de ander alleen 50% provisie vraagt. Je kunt niet met je prijzen schommelen al naar gelang hoe je het verkoopt.

Onafhankelijk en ondernemend

Je hoeft niet af te wachten tot een galerie jou ontdekt. Je kunt zelf ondernemen door galerieën, kunstuitlenen en bedrijven te benaderen. Wat de eerste groep betreft gaat het om nieuwe galerieën die nog niet over een (groot) kunstenaarbestand beschikken. Zij speuren naar kunstenaars, jij presenteert jezelf. Daarnaast ga je op zoek naar bedrijven die in jouw werk geïnteresseerd zouden kunnen zijn, gewoon in de Gouden Gids. Bied je werk te koop, te huur en voor opdrachten aan, bijvoorbeeld voor relatiegeschenken, kerst- of afscheidscadeaus. Verwijs in je mail naar je website, attach een drietal representatieve foto’s en vergeet niet je telefoonnummer onder aan de brief. Beloof over een week of twee te bellen - daarmee heb je meteen een stok achter je eigen deur -, en houd je daar aan (vraag wel of ze jou willen antwoorden als ze daar geen prijs op stellen; dat scheelt je weer een telefoontje). Bedrijven krijgen een karrenvracht aan post, wil je daar uit springen dan moet je persoonlijk contact zoeken. Denk niet dat je nu meteen de vette vis binnenhaalt. Met wat geluk gaat het eerder om een miniem %, maar je weet nooit wat de toekomst brengt.

50/50

Over ondernemen gesproken: de Kamer van Koophandel, het Arbeidsbureau, de BBK (beroepsvereniging van beeldende kunstenaars), de kunstenvakbond FNV Kiem, e.d. organiseren soms ook bijeenkomsten, lezingen, workshops of cursussen voor kunstenaars en geven gratis advies aan leden, informeer daarnaar en abonneer je op hun nieuwsbrieven. Wil je het heft helemaal in eigen hand nemen, pak je dan samen met diverse kunstenaars in je omgeving of gelijkgezinden wereldwijd en zet zelf iets op. Je kunt bijvoorbeeld een maandelijks treffen in een buurtcafé organiseren om te brainstormen, ideeën uit te wisselen of je problemen voor te leggen. Wat je ook doet. Het vrije kunstenaarschap is veel meer dan alleen beeldend bezig zijn. Reken gerust op 50% scheppen, 50% ondernemen. De kunst is het een goede balans te vinden. Als kunstenaar sta je er alleen voor. Je kunt overwegen de hulp in te roepen van een collega als coach. Ook als jullie heel verschillend werk maken, misschien is dat juist beter, dan zit je niet in elkaars vaarwater, kun je elkaar coachen op het gebied van marketing, die is nu eenmaal broodnodige. Kies de aanpak die bij je past en: Veel succes!