Vruchtgebruik: relatie vruchtgebruiker - naakte eigenaar

De relatie tussen een vruchtgebruiker en de naakte eigenaar is fragiel, mede door de vaak voorkomende simulatie waarbij men een huur wil laten doorgaan voor een vruchtgebruik. In deze special wordt bijzondere aandacht besteed aan de verschillen tussen vruchtgebruik in België en dat in Nederland.

Onderlinge relatie

De relatie tussen de naakte eigenaar en de vruchtgebruiker is geen onverdeeldheid. Wel is er een onverdeeld vruchtgebruik onder de naakte eigenaars indien er meerdere naakte eigenaars zijn.

Hun relatie bestaat erin dat de naakte eigenaar aan de vruchtgebruiker het genot en het gebruik moet gunnen en zich dient te onthouden aan enige vorm van inmenging. Gezien op de vruchtgebruiker de verplichting rust om de goederen op het einde van het recht terug te geven, is enkel op dat ogenblik een interventie van de eigenaar mogelijk. Deze relatie is vergelijkbaar met die van een huurder en verhuurder.

In Nederland bestaat er daarentegen wel een manier waarop de eigenaar tijdens de periode van vruchtgebruik zijn goed kan beschermen tegen een niet loyale vruchtgebruiker. Zij hebben namelijk het systeem van bewind. Op vordering van de hoofdgerechtigd (naakte eigenaar), kan de rechtbank het vruchtgebruik onder bewind stellen indien de vruchtgebruiker in ernstige mate tekortschiet in de nakoming van zijn verplichtingen. Zo zal de bewindvoerder het beheer over het vruchtgebruik overnemen en als vertegenwoordiger van de vruchtgebruiker optreden.

De naakte eigenaar

Men kan een volle eigendom van een naakte eigendom onderscheiden. In het eerste geval beschikt de eigenaar zowel over de naakte eigendom als over het gebruik/genot ervan.

De naakte eigendom bestaat echter enkel uit het hebben van een eigendom, zonder het gebruik van het goed te hebben. Deze naakte eigendom wordt in volle eigendom omgezet op het einde van het vruchtgebruik en de naakte eigenaar beschikt dan terug ten volle over zijn rechten als eigenaar. Het is dus niet zo dat het recht overgaat (of vererft) van de overleden vruchtgebruiker naar de naakte eigenaar. Het vruchtgebruik dooft uit en de naakte eigendom wast terug tot volle eigendom. Deze nuance kan zeer belangrijk zijn in het kader van een vermogensplanning om successierechten te vermijden.