Curatele, onderbewindstelling en mentorschap

Curatele, onderbewindstelling en mentorschap. Wanneer iemand niet goed in staat is om zijn eigen belangen te behartigen kan de kantonrechter deze drie maatregelen nemen. Wat houden deze maatregelen voor een beschermingsbewind eigenlijk in. Wat mogen deze personen onder een dergelijk bewind nog doen en hoe kunt u zo nog veilig zaken doen. Wat is de rol van de curator. Wat is de betekenis van het ouderlijk gezag en de voogdij. Wat is bewindvoering en wie bewindvoerder, ook in een testament.

Beschermingsbewind

Wie achttien jaar of ouder is is meerderjarig en wordt daarmee geacht handelingsbekwaam te zijn. Dat wil zeggen dat u dat u zelfstandig rechtshandelingen mag verrichten, die niet door anderen kunnen worden teruggedraaid. Bent u nog minderjarig dan kunnen uw ouders een rechtshandeling van u terugdraaien of voorkomen. De wet biedt mogelijkheden om voor personen die niet of onvoldoende handelingsbekwaam zijn extra wettelijke maatregelen te treffen, die de handelingsbekwaamheid inperken of afnemen. Ook bij een erfenis kan de erflater als voorwaarde hebben dat iemand al dan niet tijdelijk onder bewind wordt gesteld. Deze voorwaarde zal dan in het testament moeten staan. De erflater geeft daarbij ook aan hoe lang het bewind moet duren, welke voorwaarden er gelden en wanneer de bewindvoering eventueel eindigt. In andere gevallen beslist de kantonrechter.

Kantonrechter beslist over curatele, onderbewindstelling en mentorschap

Bewindvoering kan tijdelijk of permanent zijn, beperkt of volledig. Een verzoek tot curatele, onderbewindstelling of mentorschap moet worden gedaan bij de kantonrechter. U hebt hiervoor geen advocaat nodig. Wel moet u bij een dergelijk verzoek griffierechten betalen ter waarde van ruim honderd euro. De maatregel kan ook weer worden opgeheven als betrokkene weer zelf zijn belangen kan behartigen. Ook dit verzoek verloopt via de kantonrechter die ook over de opheffing beslist. Als er grote spoed is kan de kantonrechter tot een voorlopige voorziening besluiten, waarbij een professionele bewindvoerder tijdelijk bepaalde omschreven taken van de onder curatele te stellen persoon waarneemt. Daarna volgt een definitief besluit. Dit definitieve besluit kan er ook toe leiden dat een ondercuratelestelling wordt opgeheven. Een ondercuratelestelling, onderbewindstelling of mentorschap kan ook voor een bepaalde periode worden uitgesproken, waarna de voorziening zonder ingrijpen automatisch vervalt. De drie maatregelen zijn op verschillende situaties van toepassing.

Onder curatele stelling

De onder curatele stelling gaat het verst van de drie maatregelen. Wie onder curatele is gesteld, de curandus, wordt met de onder curatele stelling handelingsonbekwaam. Dat betekent dat hij over bijna niets meer zelfstandig mag beslissen en geen rechtshandelingen mag verrichten zonder de toestemming van de curator. De maatregel is bedoeld voor personen, die zowel hun financiële als ook andere persoonlijke belangen niet meer zelfstandig goed kunnen behartigen. Het gaat om meerderjarigen, die volgens de rechter niet langer de gevolgen van zijn eigen handelen overzien. De wet noemt hierbij als redenen een geestelijke stoornis, overmatige verkwisting, gewoonte van drankmisbruik en verslaving, het herhaaldelijk in het openbaar aanstoot geven of het in gevaar brengen van de eigen veiligheid of die van anderen. Publicatie van een onder curatele stelling vindt plaats in de Staatscourant, twee landelijke dagbladen en het Curatele register. Het zal duidelijk zijn dat u voor zaken bij de curator moet zijn.

Onderbewindstelling, bewindvoerder inschakelen

Bij een bewind of onder bewind stelling blijft betrokkene wel handelingsbekwaam. Het bewind is bedoeld voor personen die niet in staat blijken om hun financiële belangen te behartigen, maar wel andere persoonlijke zaken nog kunnen overzien. Bij een onder bewind stelling wordt vooraf kenbaar gemaakt welke zaken wel en welke niet onder het bewind vallen. De zaken, die onder het bewind vallen, vereisen de medewerking van de bewindvoerder. Vaak mag betrokkene wel zelfstandig een testament laten opstellen en nog allerlei andere zaken regelen. De aangestelde bewindvoerder regelt ook zaken als de belastingaangifte en de aanvraag voor bepaalde toeslagen zoals de huurtoeslag en zorgtoeslag. Van een onder bewind stelling wordt een aantekening gemaakt in de registers waarin de betreffende goederen zijn opgenomen. Ga, als u zaken wilt doen, na welke goederen onder het bewind vallen en welke niet.

Eisen aan een bewindvoerder

Niet iedereen kan bewindvoerder zijn. Hier gelden als minimale eisen:

• De bewindvoerder mag niet zelf onder onder curatele of bewind staan.
• De bewindvoerder verkeert niet in staat van faillissement en valt niet onder een schuldsaneringsregeling.

Vaak wordt als bewindvoerder gekozen voor de partner, ouders, kinderen, broers of zussen. De kantonrechter houdt rekening met een door de betrokkene opgegeven voorkeur, zoals bijvoorbeeld aangegeven in een levenstestament. Maar ook een advocaat kan als bewindvoerder optreden

Wanneer eindigt bewindvoering

Mentorschap

Het mentorschap is bedoeld in situaties waarbij een persoon niet alleen over persoonlijke aangelegenheden kan beslissen. Dit zijn juist zaken, die niet over geld en goed gaan, maar om de keuzes voor de verzorging, verpleging, behandeling of de begeleiding van iemand. Als aan iemand een mentor is toegewezen, mag deze niet meer zelf beslissen over verzorging, verpleging en behandeling. Betrokkene blijft wel handelingsbekwaam en wordt door de mentor begeleid. Mentorschap wordt niet openbaar gemaakt.

Voogdij en ouderlijk gezag

Het ouderlijk gezag is het gezag dat ouders hebben over een minderjarig kind, waarbij de ouders de besluiten in naam van en ten behoeve van een kind nemen, en zorg dragen voor de opvoeding. Bij een huwelijk, geregistreerde partners, stellen die samenwonen, adoptieouders of een ongehuwde moeder. Bij een echtscheiding blijft het ouderlijk gezag bij beide ouders, tenzij een rechter anders beslist. Pleegouders voeden de kinderen op zonder het juridische gezag over het kind te hebben.

Voogdij is het gezag over een kind in plaats van de ouders. Een voogd wordt door de rechter benoemd wanneer geen van de ouders het gezag kan of wil uitoefenen. Denk aan het overlijden van beide ouders, de situatie waarbij de ouders niet in staat worden geacht het kind naar behoren op te voeden of in geval van mishandeling een kind. Ook de partner van een ouder kan als voogd worden benoemd. Het ouderlijk gezag is het gezag dat ouders hebben over een minderjarig kind.

Slot

Iedere meerderjarige kan tot curator, bewindvoerder of mentor worden benoemd, waarbij de uitdrukkelijke voorkeur van degene voor wie de maatregel is bedoeld, wordt gevolgd als er geen gegronde redenen zijn om die persoon juist niet te benoemen. De kantonrechter mag hiervan afwijken, maar moet de afwijkende keuze dan wel motiveren. Het zal duidelijk zijn dat u, als u ook zaken met iemand doet, om allerlei nare verrassingen te voorkomen, moet nagaan of betrokkene handelingsbekwaam is en tekenbevoegd is.