Maatschappelijk verantwoord ondernemen, mvo

Maatschappelijk verantwoord ondernemen neemt een vogelvlucht in Nederland. Er is echter nogal wat verwarring over de inhoud van het begrip. Vast staat wel dat het met goeddoen te maken heeft. Steeds meer bedrijven ontdekken dat hun zakelijk succes onlosmakelijk is verbonden met het creëren van een gezonde en uitdagende werkomgeving, zorg voor het milieu en de mens in het algemeen. In Nederland, Europa en de Verenigde Staten ontwikkelt maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) zich van een vaag goed-gevoel begrip tot een beproefd bedrijfsconcept.

Wie echter op zoek gaat naar een definitie van mvo, komt ook begrippen als duurzaam ondernemen en duurzame ontwikkeling tegen. In de rapportage ‘Verder met markt, milieu, mens’ van het VNO-NCW is een poging ondernomen de begrippen uit elkaar te trekken: duurzaam ondernemen speelt zich af op het overlappingsgebied tussen milieu en economie; maatschappelijk ondernemen bevindt zich op het grensvlak van economie en sociale aspecten; duurzame ontwikkeling heeft zowel met economie, het milieu en allerhande sociale aspecten te maken.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen is volgens VNO-NCW ‘een ondernemingstrategie waarbij de aandacht voor people, planet en profit in evenwicht is’. Een hele mond vol. Het komt in het kort neer op het volgende: tot het domein people worden de prestaties gerekend op sociaal-ethisch gebied. Oftewel hoe gaat het bedrijf om met haar personeel en hoe presteert zij op het gebied van de maatschappij in de meest ruime zin van het woord? Tot het domein planet worden de prestaties gerekend op het gebied van milieu. Tot het domein profit worden thema’s als winst, omzet, werkgelegenheid en winstbestemming gerekend.

Waarom mvo?

Maatschappelijk verantwoord ondernemen staat niet alleen bij ondernemend Nederland in de belangstelling, ook voor politici is het een aandachtspunt. Het Ministerie van Economische Zaken heeft er onderzoek naar laten doen. Gemiddeld 51 procent van de ondernemers in ons land doet aan mvo. Hiervan doet 40 procent het bovendien al langer dan 10 jaar. In totaal gaat het om ongeveer 375.000 actieve bedrijven. Zij spenderen gemiddeld 0,7 procent van hun omzet aan mvo-activiteiten. De ondernemers zetten volgens het onderzoek hun bedrijfsmiddelen voornamelijk in voor goede doelen en het opstellen van gedragscodes. Ze besteden bovendien meer aandacht aan hun personeel of milieunormen dan wettelijk is verplicht. Bovendien mogen werknemers vrijwilligerswerk doen in werktijd.

De grote vraag is waarom bedrijven zo geïnteresseerd zijn in goeddoen? 0ok daar heeft het Ministerie onderzoek naar gedaan. De reden om aan verantwoord ondernemen te doen, is voor bedrijven een mengeling tussen eigen- en maatschappelijk belang. Aan de ene kant doen ze het vanuit betrokkenheid met de samenleving, aan de andere kant vanwege de positieve pr en naamsbekendheid die het oplevert. De vraag vanuit de klant of finale consument speelt eveneens een rol. Meubelverkoper IKEA heeft dat in de jaren zeventig ondervonden. Het bleef lang onduidelijk onder welke omstandigheden de populaire meubels werden gemaakt. Het concern beweert via een eigen gedragscode dat er geen kinderarbeid bij de productie aan te pas komt. De consument toonde zich tevreden met dit antwoord en kocht lustig verder.
De meest belangrijke meerwaarde die mvo biedt, is volgens de ondervraagde ondernemers de sterke binding die ze krijgen met klant en personeel.

Voor het midden- en kleinbedrijf speelt naamsbekendheid een belangrijke rol, terwijl het er voor grote bedrijven met name om gaat zichzelf te onderscheiden van hun concurrenten. Ondanks de voordelen geeft 67 procent van de bedrijven geen of weinig ruchtbaarheid aan hun mvo-activiteiten.

Wintergast

Het laatste gegeven uit het onderzoek geldt zeker niet voor de deelnemende restaurateurs van de actie Wintergast. Vorige maand ging deze actie in Arnhem van start. In het kort behelst de actie het volgende: restaurants vragen hun gasten om bij het voldoen van de rekening een euro per tafel extra te betalen. Met het geld dat daarmee wordt ingezameld, krijgen dak- en thuislozen in Arnhem extra hulp om de zware wintermaanden door te komen. Het geld gaat niet rechtstreeks naar deze doelgroep, maar wordt overgemaakt aan de Stichting Kruispunt. Zij besteden het vervolgens aan onder andere maaltijdvoorzieningen.

‘’De actie Wintergast is nieuw in Nederland. Het idee is uit Engeland over komen waaien. Daar ging vier jaar geleden de Actie StreetSmart van start. Inmiddels doen bij onze buren ruim 200 restaurants in verschillende steden mee. Tot nu toe is daar een bedrag van ruim 400.000 euro ingezameld,’’ verteld Liduine Hoyinck, een van de bestuursleden van Stichting Kruispunt. Een van de deelnemers aan het project is Jan van Hooydonk van restaurant Klein Hartenstein in Oosterbeek, nabij Arnhem. ‘’Door deel te nemen aan deze actie, maken we als restaurateurs een politieke keuze. Een van mijn uitgangspunten om mee te doen, was dat ik als ondernemer maatschappelijke verantwoordelijkheid wil nemen. Ondernemen is immers meer dan kijken naar de winst onder de streep.’

Vrijwillig werken

Een andere manier om je steentje bij te dragen aan de maatschappij is vrijwilligerswerk. In de baas zijn tijd welteverstaan. Corporate volunteering heet dat. Er bestaan zelfs bedrijven die zich specifiek bezig houden met vrijwilligerswerk door werknemers. Good Company is er een van. Dit bedrijf werd al in 1983 opgericht en helpt collega-ondernemers ‘een strategische aanpak voor een community investment programma op maat te vinden’. Een ander initiatief is Samenleving en Bedrijf, een door het ministerie van VWS geïnitieerd bedrijvennetwerk dat investeert in de kwaliteit van de samenleving. Met het programma Kwalitijd stimuleert het netwerk sinds 2000 corporate volunteering. Zo’n twintig bedrijven hebben zich al bij het netwerk aangesloten, waaronder frisdrankengigant Coca Cola, oliemaatschappij Shell en verzekeraar Interpolis.

Ook vrijwilligerswerk van werknemers is goed voor het imago. Maar steeds vaker wordt de mogelijkheid ertoe ook ingezet als personeelsinstrument. De ervaring die werknemers opdoen, kan weer gebruikt worden binnen het eigen bedrijf. Bovendien is het goedkoper om werknemers bepaalde vaardigheden te laten opdoen tijdens een vrijwilligersklus dan ze op een dure cursus te sturen.

In de Verenigde Staten waar corporate volunteering al langer hot is, gaat het soms wat ver. Sommige Amerikaanse banken verplichten hun werknemers een tijd in een gaarkeuken te werken, zodat ze met eigen ogen kunnen zien wat leningen kunnen aanrichten…