InfoNu.nl > Zakelijk > Juridisch > Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

Algemene beginselen van behoorlijk bestuur In het bestuursrecht zijn een aantal beginselen om de relatie tussen overheid en burger te reguleren. Dit zijn aanwijzingen en regels waaraan de overheid zich moet houden.

Plaatsing van de a.b.b.b's

Binnen het bestuursrecht zijn er mettertijd een aantal beginselen ontsprongen uit jurisprudentie welke duiding moeten geven aan een soort gedragsregels van het bestuur (de overheid) in verhouding met de burger Dit worden de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (a.b.b.b.) genoemd. Een groot aantal daarvan zijn terug te vinden in de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb) die zijn oorsprong vindt in het jaar 1994. Daarvoor bestonden deze beginselen ook maar waren die vooral gecodificeerd in jurisprudentie. In beginsel gaan geschreven normen voor op ongeschreven normen, zo ook met a.b.b.b.'s. Een ongeschreven a.b.b.b. kan in bijzondere gevallen contra legem werken. Opgesomd zijn dit de a.b.b.b.'s:

  • Fair play (art. 2:4 Awb)
  • (formele) Zorgvuldigheidsbeginsel (art. 3:2 Awb)
  • Verbod van détournement de pouvoir (art. 3:3 Awb)
  • Belangenafwegingsplicht (art. 3:4 lid 1 Awb)
  • Evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 lid 2 Awb)
  • Motiveringsbeginsel (art. 3:46 jo. 3:47 lid 1 Awb)
  • Gelijkheidsbeginsel
  • Vertrouwensbeginsel
  • Rechtszekerheidsbeginsel
  • Verbod van willekeur

Formele a.b.b.b.'s

Formele a.b.b.b.'s gaan over de bevoegdheden van overheden en met name de procedure daarvan. Deze a.b.b.b.'s geven duiding aan hoe het proces zou moeten verlopen en ziet af van de inhoud. Het gaat over de besluitvormingsprocedure evenals de eisen waaraan een besluit moet voldoen (bijvoorbeeld het zorgvuldigheidsbeginsel).

Fair play-beginsel (art. 2:4 Awb)

Zoals de naam doet vermoeden moet het fair play-beginsel vooral bewerkstelligen dat de overheid een eerlijk orgaan is dat iedereen met gelijkwaardigheid behandelt. Deze eerlijkheid uit zich ook in een gewenst transparant karakter van besluitvorming van de overheid. De overheid is eerlijk en hoort dus niet aan achterkamerpolitiek te doen.

(Formele) zorgvuldigheidsbeginsel (art. 3:2 Awb)

De overheid moet binnen het proces van besluitvorming zorgvuldig handelen. Dit vereist een goede voorbereiding en correct overdachte besluitvorming. Er mag geen haast zijn en er moet zorgvuldig te werk gegaan worden. Er wordt met een eerlijke blik gekeken naar de zaak om zo te komen tot een degelijk besluit.

Motiveringsbeginsel (art. 3:46 Awb)

De overheid moet binnen de procedure van besluitvorming helder kunnen overdragen hoe zij tot een besluit is gekomen. De feiten moeten correct zijn evenals de motivering. Voor laatstgenoemde geldt ook dat er geen onduidelijkheid mag zijn.

Materiële a.b.b.b.

Materiële a.b.b.b.'s behelzen de inhoud van een zaak en gaan in tegenstelling tot formele a.b.b.b.'s niet over de procedure.

Verbod détournement de pouvoir (art. 3:3 Awb)

Haar Franse naam wordt ontleend aan de oorsprong in Franse jurisprudentie. Het verbod op détournement de pouvoir behelst dat een bestuursorgaan alleen gebruik mag maken van de rechtswege eigen bevoegdheden voor het doel waarmee die bevoegdheden verleend zijn. Kort door de bocht zou je dit ook het verbod op machtsmisbruik kunnen noemen.

Belangenafwegingsplicht (art. 3:4 lid 1 Awb)

De belangenafwegingsplicht bewerkstelligt de plicht van een bestuursorgaan om bij een besluit de betrokken belangen af te wegen, voor zover niet uit een wettelijk voorschrift of uit de aard van de uit te oefenen bevoegdheid een beperking voortvloeit.

Evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 lid 2 Awb)

De overheid draagt de plicht dat de nadelige gevolgen van een besluit erkent en herkent worden, en zorg te dragen dat deze nadelige gevolgen voor een burger niet onevenredig zwaarder zijn dan het algemeen gediende doel van het besluit.

Gelijkheidsbeginsel

Gelijke gevallen moeten gelijk behandelt worden. Dit is een ongecodificeerd a.b.b.b.

Vertrouwensbeginsel

Als je op goed vertrouwen er van uit mocht gaan dat de overheid een bepaald besluit neemt, dan heb je daar ook recht op. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de verlening van een vergunning. Als jij al weken van de gemeente hoort dat je een bouwvergunning krijgt en je koopt alvast materialen in om nadien te horen dat je de vergunning niet krijgt, kun je door middel van het vertrouwensbeginsel afdwingen dat het besluit alsnog in jouw voordeel wordt genomen. Dit is een ongecodificeerd a.b.b.b.

Rechtszekerheidsbeginsel

Het rechtszekerheidsbeginsel is in het leven geroepen om onduidelijkheid en vaagheden over de werking van de wet te voorkomen. Binnen de kaders van het bestuursrecht betekent dit dat het besluit helder en ondubbelzinnig moet zijn, evenals de rechtsgevolgen die ten gevolge van dat besluit in werking treden. Dit is alles om geen onzekerheid te laten bestaan over de doorwerking van de wet.

De Pyrrusoverwinning van een formeel a.b.b.b.

Mocht je een beroep willen instellen tegen een besluit van een bestuursorgaan op basis van een formeel a.b.b.b. dan kun je nog bedrogen uitkomen. Omdat de formele beginselen slechts toezien op de procedure van besluitvorming is dit een procesfout welke makkelijk te herstellen is door het bestuursorgaan. Zo kan het voorvallen dat als je een beroep instelt op basis van een formeel a.b.b.b. dat het bestuursorgaan haar fout herstelt, en vervolgens tot precies hetzelfde besluit komt. De praktijk wijst uit dat dit vaak het geval is. Een beroep op basis van een materieel a.b.b.b. heeft daarentegen veel meer kans van slagen, omdat die beginselen toezien op de meest elementaire regels omtrent besluitvorming.
© 2012 - 2017 Infokoning, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bestuursrecht is het schild van de burgers tegen de overheidHet administratief recht, beter bekend als het bestuursrecht, is het rechtsgebied dat de burger bescherming biedt tegen…
Verzuimboete & Vergrijpboete BelastingdienstVerzuimboete & Vergrijpboete BelastingdienstAls u te laat, onjuist of onvolledig aangifte doet, kan de Belastingdienst u een boete opleggen. De boetes zijn in 2011…
De Algemene wet bestuursrechtDe Algemene wet bestuursrechtEen van de belangrijkste onderdelen van het Nederlandse rechtssysteem is De Algemene wet Bestuursrecht, beter bekend als…
Inleiding ondernemingsrecht: Raad van CommissarissenInleiding ondernemingsrecht: Raad van CommissarissenWat is een Raad van Commissarissen (RvC), wanneer is het verplicht, hoe is dit vastgelegd in de wet en wat doen ze eigen…
Het functioneren van een verenigingHet functioneren van een verenigingEen vereniging is een organisatie waarin wordt samengewerkt om een bepaald doel te bereiken. Dat doel staat omschreven i…
Bronnen en referenties
  • F.C.M.A. Michiels (2011), Hoofzaken van het bestuursrecht

Reageer op het artikel "Algemene beginselen van behoorlijk bestuur"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Eef Wouters, 12-02-2017 14:29 #3
Tegenover onze woonhuizen (de rand van middelgrote woonwijk aan de rand van onze gemeente) heeft al enkele jaren terug een bestemmingswijziging doorgevoerd. Het werd bedrijfsbestemming en werd getrokken bij een iets verder weg liggend bestaand bedrijventerrein. Onze overburen hadden verschillende bedrijfsbestemmingen en stap voor stap wordt het geheel dus een uitbreiding van het bedrijventerrein.
Nu gaat voor het eerst in dit kader daadwerkelijk gebouwd worden en hebben wij, de bewoners van de woonwijk, het besluit hiertoe in de krant gelezen. Tegen de bestemmingswijziging destijds (2013) zijn geen acties ondernomen; de aankondiging toen in de krant (Gemeentepagina) refereerde op geen enkele wijze aan 1. de straat waarlangs deze bebouwing gaat komen, 2. de naam van onze wijk, of 3. het feit dat er tegenoverliggende woningen zijn. Enkel werd de naam van het bedrijventerrein (verderop dus, voorbij de strook land/woningen waar nu gebouwd gaat worden) genoemd waardoor we niet gealarmeerd werden. Je had op niveau van tekeningen moeten gaan kijken om daarachter te komen.Met een aantal mensen zitten we nu bij elkaar om te bezien welke acties we nog kunnen ondernemen. Dit zijn er weinig.
Echter: Behoorlijk Bestuur is, denk ik, in geding. Belangenafweging en Evenredigheidsbeginsel zou in geding kunnen zijn? Bewoners zijn niet rechtstreeks geïnformeerd / geconsulteerd terwijl ons belang zeer fors is (nu nog een mooie villa met groot weiland met dieren tegenover, straks 20 bedrijfsunits!). De woonwijk, het bestaan van 'tegenoverliggende woningen', 'belanghebbenden woonachtig aan onze straat' worden geen van allen, op geen enkele wijze genoemd. Zijn er ervaringen met soortgelijke situaties? Kan iemand aangeven of we dit spoor verder op moeten gaan?

Ria Bonefaas, 06-09-2016 14:24 #2
Geode middag,

Ik heb de volgende vraag; Moet een bestuur van een volkstuin complex zich ook houden aan wat er in de Abbb's wordt omschreven? Er bestaan statuten, huishoudelijk reglementen en bouwvoorschriften (ooit door de gemeente opgesteld maar intussen zeer verouderd). Ook is er in bovenstaande opgenomen dat deze niet in strijd mogen zijn met de wet. Geldt het dan ook dat de bouwvoorschriften aangepast moeten zijn aan de wet? Want tegenwoordig zijn er ruimere bouwmogelijkheden voor de particulier waardoor je niet altijd een vergunning nodig hebt.

Wij vragen ons af wie er iets zou kunnen ondernemen op een moment dat het lijkt alsof een voorzitter het dagelijks bestuur bestuurt (op papier natuurlijk niet) ook is er met regelmaat willekeur te bespeuren, de ene mag dit wel, de ander mag hetzelfde niet. Een soort discriminatie.

Ik zou graag op bovenstaande een reactie van u willen ontvangen met of zonder tip wat te doen.

Groet,
Ria Bonefaas

Jma Kooijmans, 13-01-2016 14:58 #1
Betreft permanente bewoning recreatie chalet. Bij ons wordt er gehandhaafd met een last onder dwangsom. Andere bewoners die zich ingeschreven hebben in basis administratie hebben gevraagd of dat eventuele gevolgen kon hebben mbt permanente bewoning, het antwoord was nee. Hoe kan het dat een bewoner zich heeft laten inschrijven op het recreatie chalet waar niet permanent gewoond mag worden de aangevraagde huursubsidie krijgt en staat de gem. dan toe dat er permanent gewoond mag worden? Is hier sprake van willekeur?
Gaarne uw reactie
Met vriendelijk groet
Hans Kooijmans

Infoteur: Infokoning
Laatste update: 17-09-2015
Rubriek: Zakelijk
Subrubriek: Juridisch
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 3
Schrijf mee!