Taken van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMA)

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMA) is een overheidsorganisatie draagt voor alle sectoren in de economie. Zij zijn belast met de uitvoering van de mededingingswet die in 1998 werd ingevoerd. Het voorkomen van kartelvorming en prijsafspraken is een van de belangrijkste taken. Zij kunnen bedrijven een boete opleggen nadat is vastgesteld dat er sprake is van oneerlijke concurrentie.

Wat doet de NMA

De NMA is een overheidsorganisatie die in het leven is geroepen door het ministerie van economische zaken. Het ministerie maakt de wetten en de NMA is het uitvoerende orgaan. Vanaf juli 2005 is de NMA een zelfstandig bestuursorgaan maar de Minister van economische zaken is politiek verantwoordelijk. Het bestuur is in handen van een Raad van Bestuur welke bestaat uit een voorzitter en twee leden. Deze worden benoemd door het Ministerie van economische zaken. Het NMA is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Mededingingswet die in 1998 werd ingevoerd. De belangrijkste taak van het NMA is de zorg dat de concurrentie tussen bedrijven op een eerlijke manier verloopt waarbij de inzet gericht is op het voordeel voor de consument. NMA doet dit door toezicht te houden, het geven van informatie aan bedrijven en het doen van onderzoek naar mogelijke overtredingen. We kunnen verschillende taken onderscheiden:

• Voorkomen en onderzoeken van kartelafspraken en verboden prijsafspraken
• Misbruik van machtsposities voorkomen
• Concentraties van bedrijven toetsen
• Toezicht op overheden
• Toezicht op telecommunicatiesector
• Toezicht op de vervoersector en de energie

Voorkomen en onderzoeken van kartelafspraken en verboden prijsafspraken
Ondernemingen mogen geen afspraken maken onderling over het verdelen van klanten maar ook niet over prijzen. Het gaat hierbij om afspraken die de concurrentie kunnen vervalsen of beperken. Om verboden afspraken op te sporen maakt NMA gebruik van aangiften. Dit kunnen zijn aangiften van mensen die binnen bedrijven plaatsvinden waar verboden afspraken gemaakt worden maar in principe kan iedereen aangifte doen die het vermoeden heeft dat er tegen de wet gehandeld wordt. Dit wil niet zeggen dat organisaties geen afspraken mogen maken. Dit mag wel mits ze geen invloed hebben op de concurrentie van de bedrijven. Wanneer een bedrijf handelt tegen de bepalingen van de wet dan kan een boete worden opgelegd. Een boete kan oplopen tot 10% van de totale jaaromzet. Een voorbeeld van kartelafspraken was de Bouwfraude waarbij onderling prijsafspraken waren gemaakt. Op 6 december 2011 werd een onderzoek gestart naar verboden prijsafspraken tussen KPN, Vodafone en T- Mobile. Gebleken is dat in de zomer van 2011 deze bedrijven opvallend gelijktijdig hun tarieven verhoogden. Volgens klokkenluiders waren hier stilletjes vaste prijsafspraken gemaakt.

Misbruik van machtsposities voorkomen
Een bedrijf kan een ongekende machtspositie krijgen en daarbij kan het zich onafhankelijk van concurrenten en klanten gaan gedragen. Men spreekt dan van monopolisten. Zij kunnen zelf bepalen aan wie ze willen leveren en aan wie niet en men hoeft zich nauwelijks iets aan te trekken van concurrenten bij het vaststellen van prijzen.Zo kunnen zij ongestoord hun prijzen sterk verhogen. In Nederland is het toegestaan om een machtspositie te hebben maar een organisatie mag hiervan geen misbruik maken. Voorbeelden van misbruik kunnen zijn dat men probeert om producten die eigenlijk niets met elkaar te maken hebben als pakket te verkopen. Ook is het mogelijk dat nieuwkomers op een oneerlijke manier uit de markt geweerd worden. Ook kunnen bijzonder hoge prijzen gevraagd worden voor diensten of producten.

Concentraties van bedrijven toetsen
Er kan sprake zijn van concentratie van bedrijven als er een fusie plaatsvindt tussen twee onafhankelijke bedrijven of een overname van bedrijven. Ook bij een joint venture waarbij twee bedrijven gaan samenwerken maar toch ieder apart blijven bestaan zal de NMA toetsen. Dit gebeurt alleen bij bedrijven met een grote jaaromzet. Niet alleen de NMA toetst maar ook de Europese Commissie heeft hier een taak.

Toezicht op overheden
Publiek geld mag niet worden ingezet voor commerciële doeleinden van overheden en om overheden te bevoordelen. Hiervoor werd in maart 2011 het wetsvoorstel Markt en Overheid aangenomen. Het betekent dat de overheid niet bevoordeeld mag worden t.o.v. private bedrijven. Ook is er een verbod op vermenging van overheidsfuncties met commerciële functies. Deze wet zal per 1 jan. 2012 in werking treden.

Toezicht op telecommunicatiesector
Het toezicht op deze sector is in handen van de OPTA maar NMA en OPTA werken samen.

Toezicht op de vervoersector en de energie
Een deel van de vervoersector is vrije markt. Maar op de sectoren spoor, beheerders van openbaar vervoer, loodsen en Schiphol wordt toezicht gehouden door de NMA. Zo is ook vrije concurrentie mogelijk tussen leveranciers van energie maar de netbeheerders die zorgen voor het transport van de energie worden gereguleerd door de NMA.

Welke sectoren krijgen extra aandacht

Iedere twee jaar wordt een agenda opgesteld waarbij in 2010 en 2011 extra aandacht gegeven wordt aan de sectoren zorgverlening, de verwerkende industrie en de financiële en zakelijke dienstverlening. Na afloop legt men verantwoording af.