Het ontstaan van het octrooi

Hoe is het octrooi ontstaan? Wanneer werd het eerste octrooi verleend? Hieronder vindt u een stukje geschiedenis van octrooien en het verloop van de Nederlandse octrooiwetgeving.

Geschiedenis van octrooien

De geschiedenis van octrooien begint al erg lang geleden. De oudste bekende wet, waarin sprake is van bescherming van uitvindingen, dateert van 600 voor Christus. In een kleine kolonie van Griekenland, in het zuiden van Italië, was toen al een soort octrooi van kracht. De meeste octrooien in die tijd betroffen culinaire gerechten. In 1474 was er in de stad Venetië voor het eerst sprake van een georganiseerde octrooiverlening.

Het oudste Nederlandse octrooi

In Nederland stamt het oudste type octrooi al uit 1584 en staat op naam van Simon Stevin, voor de uitvinding van de ‘waterpompzuiger’. De octrooien uit die tijd hadden de betekenis van een gunst, die door een vorst of door de overheid werd verleend. Deze octrooien hadden betrekking op zeer uiteenlopende onderwerpen, zoals het recht om tol te heffen, het instellen van een jaarmarkt of het toepassen van een uitvinding. Deze privileges golden echter niet als een erkenning van aanspraak op bepaalde rechten.

Veranderingen in Nederland

De octrooiverlening veranderde pas van karakter nadat, door de inlijving van ons land bij het Franse Keizerrijk, in 1810 de Franse octrooiwet uit 1791 in Nederland van kracht werd. In 1869 werd de bestaande octrooiwet buiten werking gesteld, omdat men van mening was dat octrooien de vorming van monopolies bevorderden en deze ontwikkeling werd schadelijk geacht voor de ontwikkeling van de nijverheid. Rond 1883 kwamen in Parijs zo’n 140 landen bij elkaar om de nationale wetten over industrieel eigendom naast elkaar te leggen en te proberen om deze op één lijn te krijgen. Dit zogeheten ‘Unieverdrag van Parijs’ werd erg belangrijk in de ontwikkeling van het octrooirecht. Naar aanleiding hiervan werd in Nederland in 1910 opnieuw een octrooiwet ingevoerd.

De Rijksoctrooiwet 1995

Het aantal octrooiaanvragen ging vanaf dat moment flink omhoog. In 1973 werd door 15 landen het Europees Octrooiverdrag ondertekend en twee jaar later kon voor het eerst met één aanvraag octrooi worden verkregen voor 17 landen. Hiermee daalden de aantallen in Nederland aangevraagde octrooi enorm. Deze daling heeft mede geleid tot het ontstaan van de Rijksoctrooiwet 1995. Deze wet maakte het mogelijk om op een snellere en goedkopere manier een 6-jarig octrooi aan te vragen zonder jaren van inhoudelijk onderzoek en toetsing. Bij het nieuwe zesjarig octrooi hoefde men geen onderzoek te doen naar de stand der techniek. Als een verzoek hiertoe niet binnen 13 maanden na aanvraag werd gedaan, werd het octrooi automatisch voor 6 jaar verleend. Indien een verzoek om een nieuwheidsonderzoek wel werd gedaan, werd automatisch de procedure gestart voor een 20-jarig octrooi. Met ingang van 5 juni 2008 is de Rijksoctrooiwet op een aantal punten aangepast. Een van de wijzigingen is dat het zesjarig octrooi weer afgeschaft is.

Gemeenschapsoctrooi

In de toekomst is het de bedoeling dat er één gemeenschapsoctrooi komt voor de hele Europese Gemeenschap. Op dit moment is voor ieder land een afzonderlijk octrooi nodig en moet voor elk land een vertaling in de betreffende landstaal worden aangeleverd. Daar komt bij dat ook het octrooirecht geldt zoals dat in het betreffende land is vastgelegd. Het is een ingewikkeld, duur systeem met veel rechtsonzekerheid. Als het Gemeenschapsoctrooi er komt zal dat de kosten voor ondernemers verlagen en krijgt innovatie meer kans. Waarschijnlijk hoeft het octrooi dan enkel nog maar in het Frans, Duits of Engels te worden vertaald.