Recht: wat is recht en welke disciplines van recht zijn er?

Met de vraag “Wat is recht?’ wordt eigenlijk meestal bedoeld wat het geldend recht is. Maar om te weten waar recht vandaan komt moeten eigenlijk de bronnen worden geraadpleegd. En dat zijn er een aantal. Mensen denken bovendien vaak dat ze voor alle recht terecht kunnen bij dezelfde rechter en dezelfde rechtbank. Ook dat is niet waar. Allerlei soorten recht worden onderverdeeld.

Rechtsbronnen

Recht vloeit voort uit bepaalde bronnen, want daarop is de rechtspraak gebaseerd. Die rechtsbronnen zijn:

1. Verdrag
2. Wet
3. Jurisprudentie
4. Gewoonte

Hogere rechtsbron gaat voor een lagere

De rechtsregels die zijn ontstaan uit het verdrag, de wet, de jurisprudentie en de gewoonte worden samen het objectieve recht genoemd. De benaming positief recht is het geheel van rechtsregels dat in een bepaald gebied geldt. De volgorde in de rechtsbronnen is zo aangehouden, omdat dit ook de verhouding aan geeft. Een verdrag is een internationale overeenkomst tussen staten en die KAN boven de nationale wetgeving gaan en zelfs boven de Grondwet. De mogelijke superioriteit van een Verdrag wordt overigens geregeld in de Nederlandse Grondwet. Na het verdrag en de wet wordt de jurisprudentie vaker gebruikt dan het gewoonterecht. In het staatsrecht komt overigens nog wel veel gewoonterechtvorming voor. Bij een beweerd gewoonterecht wordt overigens ook vaak eerst de jurisprudentie geraadpleegd om te zien of er rechterlijke uitspraken over dat gebied zijn.

Verschil tussen publiekrecht en privaatrecht

Het onderscheid tussen het publiekrecht en het privaatrecht stamt nog uit het Romeinse recht. Toch bestaat het anno 2011 nog steeds.

1. Publiekrecht heeft betrekking op de ordening van de samenleving als geheel (de publieke zaak) ook wel aangeduid met res-publica. In het publiek recht staat dan ook het algemeen belang centraal. Daarbij staat de gezagsrelatie tussen overheid en onderdanen of te wel burgers centraal.
2. In het privaatrecht gaat het om de regeling van de verhoudingen tussen burgers onderling. Daarbij wordt uitgegaan van de gelijkwaardigheid van de partijen.

Wat regelt het publiekrecht?

Het publiekrecht bevat alle rechtsregels die betrekking hebben op:

• De staatsinrichting
• De verhouding tussen de overheidsorganen onderling wanneer er gebruik wordt gemaakt van gezet. Dit kan bijvoorbeeld zijn de verhouding tussen de provincie en de gemeenten. De gemeente moet haar goedkeuring aan de provincie vragen voor een bestemmingsplan.
• De verhouding tussen de overheid en de burgers als de overheid gebruik maakt van haar gezet. Dit kan betrekking hebben op de Wegenverkeerswet als het gaat om verkeersovertredingen, om Belastingwetten, het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering

Wat regelt het privaatrecht?

In het privaatrecht staan alle rechtsregels die betrekking hebben op:

1. De verhouding tussen de burgers onderling
2. De verhouding tussen de overheid en burger als de overheid handelt als burger. Dit is bijvoorbeeld zo als een gemeente een bedrijf inhuurt om bepaalde werkzaamheden te verrichten
3. De verhouding tussen overheden onderling als die overheden handelen als waren ze burgers. Dit is bijvoorbeeld het geval als een gemeente iets verkoopt aan een andere gemeente of iets uitleent aan een andere gemeente.