Juridische beroepen in België

Een overzicht van de belangrijkste juridische beroepen in België. Vaak worden termen door elkaar gebruikt, hoewel de functies duidelijk tegenover elkaar afgelijnd zijn. Een kennismaking.

Ik heb de beroepen ingedeeld in enerzijds deze waarmee men in aanraking kan komen les van enig geschil, anderzijds deze waarmee men in aanraking komt in een gerechtelijk geschil.

Beroepen waarmee men in aanraking kan komen los van enig geschil

Advocaat
De meeste mensen kennen de advocaat als iemand die hen vertegenwoordigt in een geschil. De advocaat is echter veel meer dan dat. In een ideale situatie komt de advocaat enkel preventief tussen. Hij stelt aktes op, voert onderhandelingen en tracht te bemiddelen. Op die manier tracht hij geschillen te vermijden. Deze kant van de advocatuur wordt nog veel te weinig erkend. Veel mensen vinden het bij belangrijke gelegenheden niet de moeite om tijd en geld te spenderen aan een advcoaat. Toch kan het veel ellende voorkomen. Een advcoaat heeft ervaring en weet precies waar het overal kan fout lopen. Zijn ervaring, maar ook zijn zakelijkheid en objectiviteit zijn overigens een prima kanaal om bezorgdheden te ventileren, waar men in andere situaties niet zou durven over beginnen uit angst om een al te wantrouwige indruk te maken.

Uiteraard is de advocaat de persoon bij uitstek die partijen vertegenwoordigt in een geschil. Meer zelfs, de advocaat heeft in België een monopolie om iemand te vertegenwoordigen voor de rechter. Wanneer men gedaagd wordt of iemand dagvaardt, dan heeft men inderdaad de keuze tussen zelf het woord voeren en een advocaat aanstellen. Men kan zich niet laten vertegenwoordigen door iemand die niet de titel van advocaat voert.
Het monopolie van de advocaat staat soms ter discussie. Toch is het mijn grote overtuiging dat dit moet behouden blijven. Dat kan natuurlijk alleen als de advocatuur er blijft in slagen om het monopolie waar te maken. Dit betekent dat men een meerwaarde moet betekenen op twee domeinen. Ten eerste moet een advocaat het verschil kunnen maken door zijn deskundigheid en vakkennis. Ten tweede moet hij het verschil maken door een prima tolk te zijn voor zijn cliënt, die meestal niet vertrouwd is met de juridische wereld. Daar wringt meestal het schoentje. Advocaten ontberen zelden de nodige juridische kennis om een geschil tot een goed einde te brengen, maar het gebeurt - helaas - zoveel meer dat ze heel wat menselijke kwaliteiten missen, onder andere en niet in het minst communicatieve vaardigheden en voldoende empathisch vermogen.

Gerechtsdeurwaarder
De gerechtsdeurwaarder heeft zijn faam niet mee. Wanneer mensen met een deurwaarder in contact komen, gaat het meetal niet goed. De deurwaarder komt een bewarend of zelfs uitvoerend beslag leggen, of hij komt geschillen rond kinderen na een scheiding regelen. Recent zijn er in de media verschillende gevallen geweest van deurwaarders die fysisch werden aangevallen tijdens het uitvoeren van hun taak.
Heel wat problemen komen voort uit het gebrek aan kennis bij jan met de pet over de functie van gerechtsdeurwaarder. Zijn belangrijkste functie is mensen bij elkaar brengen en zoeken naar een oplossing.
Zo bijvoorbeeld bij een bewarend beslag. Dit wordt als zeer vernederend ervaren, en dat is voor een stuk zeker niet onterecht. Schuldeisers weten echter ook dat men met een bewarend beslag meestal niet voldoende geld bekomt om een schuld te vereffenen. Het gebeurt zelfs zelden dat een beslag van een huisraad voldoende opbrengt om de deurwaarder te betalen. Het is duidelijk dat dit een pressiemiddel is, een manier om mensen tot betalen aan te zetten. De deurwaarder treedt op als bemiddelende partij, hij gaat een nieuw afbetalingsplan of nieuwe condities onderhandelen. Symptomatisch is het feit dat slechts 2% van de bewarende beslagen (het klassieke komen "opschrijven" van de inboedel) uiteindelijk leidt tot een uitvoerend beslag (de openbare verkoop).

Juridische beroepen waarmee men in aanraking komt in de loop van een geschil

De zittende magistratuur: de rechters
De rechter is de belangrijkste persoon in een rechtszaal, hij leidt de debatten en de rechtszaak in het algemeen. Het is evenwel belangrijk een onderscheid te maken tussen de rechter in burgerlijke zaken en de rechter in strafzaken.

De rechter in burgerlijke zaken is onderworpen aan het lijdelijkheidsbeginsel: hij moet zwijgen gedurende de debatten. Hij hoort de partijen en geeft punten. Hij mag zelf in geen geval argumenten aandragen (tenzij deze de openbare orde raken) en hij mag niet ultra petita beslissen, wat betekent dat hij niks (meer) mag toekennen dan wat door de partijen gevraagd is. Hij heeft de plicht om zijn beslissingen te motiveren, en moet daarin om alle argumenten van de partijen antwoorden.

De rechter in strafzaken is helemaal niet onderworpen aan het lijdelijkheidsbeginsel. Integendeel, hij heeft de functie om actief mee te zoeken naar de waarheid. Hij stelt vragen, beveelt onderzoeksmaatregelen en draagt zelf argumenten aan.

De staande magistratuur: het parket of het Openbaar Ministerie
Het parket vertegenwoordigd de Belgische Staat in strafzaken. Het slachtoffer - zo er een is - is niet de partij die proces voert tegen de beklaagde of beschuldigde. Het is de Staat die proces voert, en het eventuele slachtoffer kan zich burgerlijke partij stellen om een schadevergoeding te bekomen. Het openbaar ministerie wordt vertegenwoordigd door de Procureur des Konings of één van zijn substituten. In graad van Hoger Beroep wordt het openbaar ministerie vertenwoordigd door de Procureur-Generaal. Voor het Hof van Cassatie zijn er de Advocaten-Generaal van het Openbaar Ministerie, maar zij hebben niet dezelfde functie als het parket voor de feitenrechter, zij voeren daar een louter adviserende functie. © 2006 - 2009 Guggenheimer, gepubliceerd in Juridisch (Zakelijk) op 10-12-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Guggenheimer is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Het Openbaar Ministerie: Het Openbaar Ministerie valt onder het Ministerie van Justitie. Wat zijn de taken van het OM c.q. Openbaar ministerie, een officier van justitie of openbaar aanklager? Wat is een par…
• Wat doet een Advocaat: Een korte uitleg over het werk van een advocaat en hoe alles in zijn werk gaat. Ook zal er aandacht worden besteed aan wat voor soorten advocaten er zijn.
• Rechtbank & Procedure (Burgerlijk Recht): Er zijn diverse procedures voor de rechtbank in het geval van het burgerlijk c.q. civiele recht. Zo is er de dagvaardingsprocedure, de verstekprocedure, een rekest-…
• Wat doet een advocaat?: In Nederland werken meer dan 15.000 advocaten. Wat doet een advocaat eigenlijk? Wat verdient hij? Waar werkt hij?
• Beslag op iemands rekeningen is fluitje van een cent: Ee van de nare dingen die je als mens tegen kunt komen: beslaglegging. Beslag leggen is een term die nogal eens gebruikt wordt. Als die term valt gaat he…