Het jeugdstrafrecht

Van een aantal menselijke gedragingen heeft de wetgever bepaald dat deze strafbaar zijn. In het Wetboek van Strafrecht, maar ook in tal van andere wetten, staan de feiten en gedragingen opgesomd welke met straf worden bedreigd. Voor jeugdige personen die een strafbaar feit hebben gepleegd, gelden speciale regels.

Strafrecht voor jongeren

Voor jeugdige personen die een strafbaar feit hebben gepleegd, gelden niet alleen de algemene regels van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering. Op deze groep zijn ook speciale regels van toepassing, die wel worden samengevat in de termen jeugdstrafrecht en jeugdstrafprocesrecht, of kinderstrafrecht en kinderstrafprocesrecht. Deze regels zijn eveneens opgenomen in het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering. Het onderdeel van het Wetboek van Strafrecht dat de speciale regels bevat, draagt het opschift ‘Bijzondere bepalingen voor jeugdige personen’.
Aangezien de jongere de groei naar volwassenheid en naar volwassen verantwoordelijkheid nog niet heeft voltooid, wordt hij in het strafrecht op een andere, meer op zijn persoonlijke situatie toegesneden wijze benaderd.

In Nederland kunnen jongeren die een strafbaar feit hebben gepleegd, voor de strafrechter worden gebracht. Het is echter geenszins gebruikelijk dat jongeren zich voor elk door hen gepleegd strafbaar feit moeten verantwoorden voor de strafrechter. Regelmatig wordt er naar aanleiding van strafbaar gedrag voor de jongere een andere oplossing gezocht, bijvoorbeeld in het civiele jeugd(hulp)verleningsrecht. Er bestaan dan ook in de praktijk veel dwarsverbindingen tussen het jeugdstrafrecht en het civiele jeugd(hulp)verleningsrecht.

Wet Mulder

Een aantal verkeersovertredingen wordt sinds 1990 niet langer strafrechtelijk maar administratiefrechtelijk afgedaan. Deze verandering is gebaseerd op de Wet Mulder. De wet is geleidelijk ingevoerd. Ten aanzien van een reeks in de Wet Mulder nader omschreven verkeersvoorschriften zijn alle strafrechtelijke voorzieningen uitgesloten. In plaats daarvan wordt aan degene die zich in strijd met een van de bewuste voorschriften gedraagt, een administratieve sanctie opgelegd. Die sanctie bestaat uit een aan de staat te betalen geldsom. Deze kan per januari 1998 niet meer zijn dan €276,81. Voor jongeren tussen de twaalf en zestien jaar oud wordt dat bedrag gehalveerd.
De sanctie kan worden opgelegd door politieambtenaren. Daartegen kan beroep worden ingesteld bij de officier van justitie. Van de beslissing van de officier van justitie kan beroep worden ingesteld bij de kantonrechter.

De Wet Mulder is ingevoerd, omdat in de praktijk de strafrechtelijke handhaving van verkeersvoorschriften ernstig bleek te stagneren. Voor ieder strafbaar feit is in de wet een strafmaximum gegeven, uitgedrukt in taakstraf, gevangenisstraf, hechtenis of geldboete.

Leeftijdscategorieën van het jeugdstrafrecht

De speciale regels van het jeugdstrafrecht en het jeugdstrafprocesrecht zijn van toepassing op jeugdige personen die ten tijde van het plegen van het delict ten minste twaalf maar nog geen achttien jaar oud zijn.
Wanneer een kind een strafbaar feit begaat, terwijl het nog geen twaalf jaar oud is, kan het daarvoor niet worden vervolgd. Dat betekent dat de officier van justitie en de kinderrechter zich afzijdig houden. De politie kan een kind beneden twaalf jaar, dat wordt verdacht van strafbaar gedrag, wel verhoren en, als het ernstigere feiten betreft waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, meenemen naar het bureau voor verhoor. Het kind mag maximaal zes uur worden vastgehouden. De uren tussen middernacht en negen uur ’s morgens tellen niet mee, zodat de periode op het politiebureau voor het jonge kind maximaal vijftien uur kan duren.

Uitzonderingen

Ten aanzien van achttien-, negentien- en twintigjarigen kan de rechter in uitzonderingsgevallen kinderstraffen en –maatregelen toepassen. De rechter kan dat doen als hij daartoe grond vindt in de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het feit is begaan. Ook ten aanzien van zestien- en zeventienjarigen heeft de wetgever een regeling geschapen. De rechter kan hen namelijk volwassenstraffen opleggen indien hij daartoe grond vindt in de ernst van het begane feit, de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het feit is begaan. De strafprocedure vindt in dit geval gewoon plaats volgens de regels van het jeugdstrafprocesrecht.