Aansprakelijkheid voor daden van aangestelden (BE)

Tot hoever reikt de aansprakelijkheid van een werkgever voor de handelingen verricht door zijn personeel? In een recent arrest heeft het Arbeidshof van Bergen herinnert aan de grenzen van de aansprakelijkheid voor de daden van de aangestelden, waarbij het besloten heeft dat een gemeente niet aansprakelijk was voor een moordpoging van een politie - inspecteur.

Feiten

De politie – inspecteur werd veroordeeld voor 20 jaar opsluiting en 10000.000 frank schadevergoeding wegens een moordpoging op de minnaar van zijn vrouw. Het Hof van beroep heeft de in casu geldende beginselen in herinnering gebracht.Voor de toepassing van artikel 1384, derde lid, van het Burgerlijk Wetboek, moet de onrechtmatige handeling onwettig zijn, hetzij met voorbedachten rade, moet kaderen in de functies van de aangestelde t.t.z. dat het volstaat dat deze daad tijdens de tewerkstelling werd verricht en dat deze zelfs onrechtstreeks of toevallig in verhouding tot deze staat zodat in de veronderstelling dat de daad uit een rechtsmisbruik voortvloeit de opdrachtgever van aansprakelijkheid wordt vrijgesteld in het geval dat zijn aangestelde gehandeld heeft buiten de functies waarvoor hij was aangeworven, en dit zonder vergunning, en voor doeleinden die vreemd zijn aan zijn bevoegdheden.

Rechtsleer en rechtspraak

De rechtsleer en de rechtspraak stellen echter vast dat om toepassing te kunnen maken van artikel 1384, derde lid van het Burgerlijk Wetboek de aangestelde, in de uitoefening van zijn functie, een onrechtmatige daad moet hebben gesteld.

De betwiste handeling moet tijdens de uitoefening van de functie plaatsvinden, en de handeling moet een verband met de functie vertonen, zelfs onrechtstreeks of toevallig : indien de handeling een gewoon rechtsmisbruik uitmaakt dan kan de opdrachtgever aan zijn aansprakelijkheid ontsnappen en dit indien de aangestelde buiten het kader van zijn functie, waarvoor hij werd aangeworven, heeft gehandeld en dit zonder toestemming en met een doel dat volkomen vreemd is aan zijn bevoegdheden. Het stelsel in verband met de aansprakelijkheid van artikel 1384, derde lid van het Burgerlijk Wetboek is niet van toepassing indien de opdrachtgever vaststelt dat het slachtoffer, op geen enkel ogenblik kon weten of veronderstellen dat de persoon die hem het nadeel heeft berokkent als aangestelde handelde evenals dat hij handelde in de uitoefening van zijn functies.

Bijgevolg is de werkgever niet aansprakelijk wanneer hij een misbruik van functie aantoont en dit in de beperkende zin van het woord zoals het Hof van Cassatie het in aanmerking neemt t.t.z. wanneer hij op cumulatieve wijze aantoont :

• dat de aangestelde zonder toelating heeft gehandeld,
• en dit met doeleinden die vreemd zijn aan zijn opdracht
• en buiten de functies waarvoor hij werd aangeworven;

Wat de derde voorwaarde betreft namelijk of de aangestelde al dan niet gehandeld heeft buiten de uitoefening van de functies waarvoor hij werd aangeworvenen, heeft de rechtsleer verduidelijkt dat men het objectief kader van de functies moet ontleden en dit vanuit een tijdsgebonden en ruimtelijk criterium. Zo heeft het Hof van Beroep van Gent dan ook terecht beslist dat de werkgever niet aansprakelijk was voor de schadevergoeding in verband met een diefstal die door zijn aangestelden werden verricht buiten de diensturen van zijn tewerkstelling.

In het onderliggend geval heeft het Hof van Beroep van Bergen gesteld dat het slachtoffer niet aantoonde dat op de dag en het ogenblik van de feiten, de dader naar de woonplaats van de burgers ging teneinde met hen verschillende administratieve problemen te regelen.

Integendeel echter, alvorens naar Blaton te gaan, teneinde er zijn moordpoging te verrichten, is de dader naar zijn zoon in Hautrage gegaan waar hij verschillende glazen bier dronk om vervolgens terug nar huis te gaan naar Saint – Ghislain er zijn uniform uit te doen en er burgerkleren aan te trekken waarna hij naar het station van Saint – Ghislain is gegaan waar hij probeerde het slachtoffer te ontmoeten.

Het Hof heeft dus gesteld dat het slachtoffer geenszins het bewijs leverde dat de feiten effectief tijdens de tewerkstelling als politieman hebben plaatsgevonden. De vordering van het slachtoffer werd dus ten aanzien van de werkgever afgewezen.
U hebt ongetwijfeld de restrictieve toepassingsvoorwaarden van deze rechtspraak vastgesteld. Had de dader zijn misdaad in uniform en tijdens zijn uren van tewerkstelling verricht dan zou de werkgever misschien door het Hof aansprakelijk worden geacht en dit terwijl er duidelijk geen enkel verband bestaat tussen de uitoefening van zijn functies en de moord op de minnaar van zijn vrouw.

De grenzen aan de aansprakelijkheid van de werkgever worden dus niet vlug bereikt en de vergelijking met het beginsel blijft: gezag = aansprakelijkheid.