Voorwaarden voor een overdracht van een onderneming

"De overdracht van een onderneming bij gerechtelijk akkoord" is een special die focust de zeer specifieke situatie waarbij men het gerechtelijk akkoord afsluit d.m.v. een overdracht. Slechts geregeld bij twee wetsartikelen, is de hele regeling vooral in de rechtspraak ontstaan. Dit artikel gaat over de voorwaarden voor de overdracht. Om de gehele of gedeeltelijke overdracht van de onderneming te kunnen realiseren, moeten een aantal voorwaarden vervuld zijn.

1.DE ONDERNEMING MOET VOLDOENDE FINANCIËLE MIDDELEN HEBBEN om de tijd te overbruggen die zal verlopen tussen het toekennen van de voorlopige opschorting en het ogenblik van de overdracht. Een overdracht kan niet overnight, al was het maar omdat de wet op verschillende ogenblikken overleg voorschrijft. De onderneming moet in staat zijn dit te overbruggen.

2.DE OVERDRACHT MOET REËEL ZIJN. Het moet economisch geloofwaardig zijn dat men met de overgedragen activa een bedrijfsactiviteit kan verderzetten. De overdracht in het kader van een gerechtelijk akkoord is geen vereffening zoals het gebeurt in het kader van een faillissement, waarbij men zoveel als mogelijk liquide middelen wil realiseren door de verkoop van alle actiefbestanddelen. Het overgedragen actief moet meer zijn dan de som van de individuele bestanddelen: het moet een logisch en economisch werkbaar geheel zijn.
Deze voorwaarde wordt geschraagd door de voorbereidende werken

3. DE VERWACHTE OPBRENGST MOET BIJDRAGEN TOT DE TERUGBETALING VAN DE SCHULDEISERS. Volgens de memorie van toelichting is dit de voornaamste en prioritaire doelstelling. Deze voorwaarde wordt gesteld om deze zware inbreuk op het gemeen recht te verantwoorden.

De rechtspraak heeft evenwel reeds overwogen dat een overdracht kan worden toegestaan, hoewel het niet zeker is dat aan deze voorwaarde zal kunnen worden tegemoetgekomen. Zo oordeelde de Rechtbank van Koophandel van VeurneDe rechtbank had in dit geval geoordeeld dat in casu de overdracht nog steeds een betere optie was dan het nakende faillissement, omdat op die manier een belangrijk sociaal passief kon worden vermeden.

De Rechtbank van Koophandel van Charleroi heeft deze voorwaarde als volgt geïnterpreteerd in die zin, dat de activa op optimaler wijze moeten kunnen worden gerealiseerd dan bij een faillissement.

De overdracht moet evenwel niet leiden tot een gehele terugbetaling van alle schuldeisers. Het belang van de schuldeisers is in een procedure van gerechtelijk akkoord niet uitsluitend. Het volstaat dat de overdracht bijdraagt tot hun terugbetaling.
Indien de overdracht deel uitmaakt van het herstelplan, wordt in dat plan ook bepaald aan welke schuldeisers de return van de overdracht tegoed komt.
Indien de overdracht geen deel uitmaakt van het herstelplan heeft de commissaris inzake opschorting, die in dat geval het initiatief neemt tot de overdracht, meer ruimte. Hij kan naar zijn eigen appreciatie voorrang geven aan bepaalde schuldeisers. Dit kan zeer nuttig zijn om de slaagkansen van de operatie te verhogen. Zo kan hij voorrang geven aan schuldeisers van wie het wenselijk is dat zij na de overdracht nog met de overnemer samenwerken, zoals belangrijke leveranciers, de eigenaar van de gebouwen waarin de schuldenaar actief was, bepaalde kredietverstrekkende organismes. Daarnaast kan de commissaris inzake opschorting voorrang geven aan de schuldeisers van wie het bezwaar de overdracht kan verhinderen.
In een arrest van 13 mei 2005 besliste het Hof van Cassatie heeft beslist dat ook de hypothecaire schuldeisers deze verdeling vanwege de commissaris inzake opschorting moeten respecteren.

Een absoluut gelijke behandeling van de schuldeisers is dus geenszins voorgeschreven. In een arrest van 18 oktober 2001 eiste het Hof van Beroep van Gent alleen dat de schuldeisers niet op arbitraire, onredelijke of onrechtvaardige manier behandeld werden.

4. DE ECONOMISCHE ACTIVITEIT EN TEWERKSTELLINGING MOETEN KUNNEN WORDEN GEHANDHAAFD. De geest van het gerechtelijk akkoord is in essentie gericht op continuïteit, als niet van de schuldenaar as such, dan toch ten minste van de economische activiteit die hij voert. De bezorgdheid van de wetgever betrof de economische activiteit, niet de juridische entiteit. De commissaris inzake opschorting moet erop toezien dat het geheel dat overgedragen wordt volstaat om een economische activiteit te kunnen verderzetten.
De Rechtbank van Koophandel van Brugge heeft zich in dit verband achter een brede interpretatie geschaard, door te stellen dat niet noodzakelijk dezelfde economische activiteit moest behouden blijven;, het zou volstaan dat een economische activiteit behouden blijft.

De wet vereist geenszins 100% continuïteit, noch wat betreft de economische activiteit, noch wat betreft de tewerkstelling.
Wat betreft het voortzetten van de economische activiteit betekent deze voorwaarde dat er niet ad random actiefbestanddelen mogen worden overgedragen, maar dat deze een economische betekenis moeten behouden.

Wat betreft het voortzetten van de tewerkstelling, is het niet nodig dat aan de commissaris garanties worden geboden dat deze volledig wordt gehandhaafd. Dit zou trouwens in vele gevallen de slaagkansen van de operatie hypothekeren. Het gaat veeleer over de constante aandacht voor de werknemersbelangen

Voor wat betreft de voorwaarden van de verwachte terugbetaling van de schuldeisers en de handhaving van de economische activiteit en tewerkstelling, is het zo dat de redactie van art. 41, 1e lid W.G.A. laat vermoeden dat deze moeten worden gecontroleerd door de rechtbank voor ze de commissaris inzake opschorting machtigt. In de praktijk zal dit uiteraard vaak pas te beoordelen zijn aan de hand van de concrete voorstellen van kandidaat-overnemers. Deze interpretatie wordt gesterkt door art. 41, 2e lid W.G.A.