InfoNu.nl > Zakelijk > Juridisch > Wanneer ben je gebonden aan een cao?

Wanneer ben je gebonden aan een cao?

Wanneer ben je gebonden aan een cao? Wanneer je een arbeidsovereenkomst sluit met je werkgever, dan is het de vraag of er een cao van toepassing is. De vraag is wezenlijk want wanneer de cao niet wordt toegepast en de cao kent de werknemer een hogere loon toe, heeft de werknemer dan recht op de hogere loon?

Wat is een cao?

De wet definieert een collectieve arbeidsovereenkomst, kortweg cao, als volgt: “Een overeenkomst, aangegaan door een of meer werkgevers of een of meer verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid van werkgevers en een of meer verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid van werknemers, waarbij voornamelijk of uitsluitend worden geregeld arbeidsvoorwaarden, bij arbeidsovereenkomsten in acht te nemen.” (artikel 1 lid 1 WCAO). Aan de definitie kunnen we de volgende elementen ontlenen:
  • Een overeenkomst,
  • Met als (mede)onderwerp arbeidsvoorwaarden,
  • Waarbij de partijen zijn:
    • De werkgever(s) en de vereniging van werknemers, of
    • De vereniging van werkgevers en de vereniging van werknemers.
Hieruit blijkt dat de werknemers, anders dan de werkgevers, niet zelfstandig een cao kunnen afsluiten. Wil een vereniging bevoegd zijn om een cao te sluiten, dan dient het
  • Volledige rechtsbevoegdheid te hebben, en
  • De statuten van de vereniging geven aan dat de vereniging een cao mag sluiten.

De cao gesloten tussen werkgevers aan de ene kant en de vereniging van werknemers aan de andere kant wordt een ondernemingscao genoemd. De tweede variant, de overeenkomst gesloten tussen de vereniging van werkgevers en de vereniging van werknemers, wordt aangeduid als een bedrijfstakcao of een verenigingscao.
Een cao kan verschillende standaarden hanteren:
  • Een minimumcao regelt een minimum: de werkgever en de werknemer mogen bij individuele arbeidsovereenkomst een hogere standaard hanteren.
  • Een maximumcao regelt een maximum: de werkgever en de werknemer mogen bij individuele arbeidsovereenkomst een lagere standaard hanteren.
  • Een standaardcao regelt een (constante) standaard: afwijken naar boven of naar beneden is niet toegestaan.

Wanneer is een cao van toepassing?

Zoals we hierboven hebben gezien is een cao een overeenkomst dat van toepassing is op een individuele arbeidsovereenkomst waarvan (een van) de partijen geen partij zijn (/is) bij het sluiten van de cao. Bij zowel een ondernemingscao als de verenigingscao is dat de werknemer, bij de verenigingscao is dat de werkgever. Het toepassen van een cao op de individuele arbeidsovereenkomst kan verplicht gesteld zijn door de wet. Wanneer de wet het niet verplicht stelt, dan kan het wel wenselijk zijn – voor de werknemer – om de cao op de arbeidsovereenkomst toe te passen.
Stel, meneer Jansen werkt als administratief medewerker bij Pieters, directeur van een internationaal kantoor gevestigd aan de Zuid-As in Amsterdam. Jansen sluit een arbeidsovereenkomst met zijn werkgever Pieters. Beide komen overeen dat Jansen, gebaseerd op een werkweek van 38 uren, maandelijks € 1.250 zal verdienen. De cao die van toepassing is op Jansen geeft € 1.200 aan. Indien de cao van toepassing is, is het de vraag of de salaris die Jansen en Pieters zijn overeengekomen, toelaatbaar is:
  • Is het een minimumcao, dan is € 1.200 een minimum en is de afwijking naar boven toegestaan;
  • Is het een maximumumcao, dan is € 1.200 een maximum en is de afwijking naar boven niet toegestaan. In dat geval dienen Jansen en Pieters een salaris van € 1.200 en lager overeen te komen;
  • Is het een standaardcao, dan is afwijken niet toegestaan.

Een eerste vraag is eigenlijk of de cao wel van toepassing is? In eerste instantie dient een cao te voldoen aan de omschrijving van de wet en dient het te voldoen aan de eisen van inwerkingtreding. Sluiten twee boeren een overeenkomst en benoemen zij de overeenkomst een cao, dan is dat nog geen cao in de zin der wet.
Er zijn drie manieren waarop een cao kan doorwerken in de individuele arbeidsovereenkomst:
  • Op grond van de WCAO;
  • Op grond van de WAVVCAO;
  • Op grond van de overgang van de onderneming.

De laatste grond, overgang van de onderneming, regelt onder meer de situatie waarin een bedrijf opgaat in een ander bedrijf. De rechten die de werknemers hadden bij de eerste, oude bedrijf, kunnen blijven gelden bij de werkzaamheden in het nieuwe bedrijf. In de jurisprudentie, zowel van de Nederlandse rechters als die van de Europese, zijn verschillende situaties onderscheiden. In dit artikel staan wij slechts stil bij de eerste twee gronden, de WCAO en de WAVVCAO.
In dat geval wordt er gesproken van een gebonden of een ongebonden werknemer en werkgever (artikel 9 en 12 WCAO). Je bent gebonden wanneer je lid bent van een vereniging. Het betreft de vraag of Pieters aangesloten is bij een werkgeversvereniging en of Jansen aangesloten is bij een werknemersvereniging.

Doorwerking
Een eerste methode is doorwerking. Een werkgever en een werknemer dienen de cao toe te passen omdat de cao gesloten is tussen verenigingen waarvan zij lid zijn én de cao regelt arbeidsvoorwaarden voor de arbeidsverhouding die de werkgever met de werknemer heeft. De eerste eis is het lidmaatschap van partijen bij de verenigingen. De tweede eis is de betrokkenheid. Cao’s kunnen bepaalde soorten werknemers uitsluiten van de werkingsfeer. Wanneer een schoonmaker in een restaurant werkt dan is de Horeca-cao niet van toepassing op hem, hij valt onder de cao schoonmaak- en glazenwassersbedrijf. Bij de doorwerking zijn zowel Jansen als Pieters lid van een vereniging die een cao heeft afgesloten die van toepassing is op de arbeidsovereenkomst van Jansen.

Artikel 14 WCAO (incorporatiebeding)
Wanneer de werknemer geen lid is van een vereniging, dan kan er geen sprake zijn van (zuivere) doorwerking. Op grond van artikel 14 WCAO dient de gebonden werkgever de werknemer de cao aan te bieden. De werknemer kan besluiten de cao niet van toepassing te willen zien op de individuele arbeidsovereenkomst. In dat geval is de werknemer niet gebonden aan de de plichten van de cao, maar hij kan er ook geen rechten aan ontlenen. Wanneer de cao een hogere loon zou toekennen (bijvoorbeeld € 3.100) dan de individuele arbeidsovereenkomst (bijvoorbeeld € 2.500) en de werknemer weigert de toepassing van de cao, dan maakt de werknemer dus geen aanspraak op de cao-loon. Wenst de werknemer toepassing van de cao dan,
  • kan hij het aanbod aannemen óf
  • lid worden van de vereniging die partij is bij de cao.

AVV
Is de werkgever ongebonden dan kan artikel 14 WCAO geen rol spelen en werkt de eerste methode ook niet. Een ongebonden werkgever kan pas gebonden zijn aan een cao wanneer deze door de minister algemeen verbindend is verklaard (zie WAVVCAO). De werknemer is al dan niet gebonden. De cao wordt verheven tot avv wanneer
  • Cao partijen daar om verzoeken
  • De cao geldt voor een belangrijke meerderheid in de bedrijfstak werkzame personen, dat kan op grond van doorwerking maar ook op grond van een incorporatiebeding.
Is een cao algemeen verbindend verklaard, dan dient de werkgever deze toe te passen. Hij is ertoe gehouden.
© 2009 - 2014 Servanda, gepubliceerd in Juridisch (Zakelijk) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Arbeidsovereenkomst opstellen: inhoudArbeidsovereenkomst opstellen: inhoudBij het opstellen van de arbeidsovereenkomst moet de werkgever zich informatie verschaffen aan de werknemer over bijvoor…
De Collectieve Arbeidsovereenkomst: de inhoudDe Collectieve Arbeidsovereenkomst: de inhoudArt. 1 Wet CAO vertelt ons wanneer er sprake is van een collectieve arbeidsovereenkomst en welke partijen mee doen aan d…
Proeftijd en arbeidsovereenkomstEen proeftijd is alleen van toepassing bij een arbeidsovereenkomst als die echt is opgenomen in de arbeidsovereenkomst.…
CAO-recht? Wat houdt dat inVeel bedrijven sluiten samen met een vakbond een CAO. Maar wanneer geldt de CAO voor de werknemer, met andere woorden wa…
Overeenkomst van opdrachtOvereenkomst van opdrachtBij een overeenkomst van opdracht voert de opdrachtnemer een opdracht uit voor de opdrachtgever in ruil voor loon. In te…
Bronnen en referenties
  • Bakels, Asscher-Vonk, Bouwens - Schets van het Nederlands Arbeidsrecht, 19e druk, Kluwer

Reageer op het artikel "Wanneer ben je gebonden aan een cao?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

F. Haasnoot, 13-03-2014 10:24 #3
Moet een ingenieurs (advies) bureau dat als core bussines constructieve berekeningen en tekeningen voor de bouw levert, en sinds enige tijd een afdeling heeft (overgenomen) die medewerkers detacheert bij opdrachtgever, voor die afdeling voldoen aan de CAO bouw of CAO Uitzendbranche?

Tine, 03-10-2012 09:25 #2
Dit stuk is helder. Wel heb ik nog een vraag. Hoe weet een (jong) bedrijf of er een CAO van toepassing is die algemeen verbindend is verklaard? Het gaat om een bedrijf waarvan de bedrijfsactiviteiten niet direct in één hokje zijn te plaatsen. Is het dan bijvoorbeeld zo dat wanneer minimaal 50% van de bedrijfsactiviteiten tot een bepaalde branche zijn toe te rekenen dat dan ook de CAO van die branche van toepassing is?

Julia, 08-11-2011 15:10 #1
Goed en duidelijk stuk. Ik was mijn arbeidsboek aan het bestuderen, maar het was mij nog niet geheel duidelijk. Deze informatie heeft veel geholpen en de stof verhelderd. Groetjes van een rechten studente.

Infoteur: Servanda
Rubriek: Zakelijk
Subrubriek: Juridisch
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 3
Schrijf mee!