Erfenis onderneming bedrijfsopvolging en belastingdienst

Betaal bij een bedrijfsopvolging en overname binnen de familie niet meer belasting dan nodig is. Neem de juiste fiscale maatregelen. Bij een erfenis of schenking gaat het regelmatig om een mengeling van privé vermogen en zakelijk kapitaal. Hoe gaat de erfenis van een onderneming dan in zijn werk en wat is een geldzak-bv. Wat betekent dit voor uw testament en wat doet de belastingdienst. Wat gebeurt er financieel als u uw bedrijf aan uw kind zou schenken.

Ik heb geen testament laten opmaken

Wie zonder testament komt te overlijden, moet weten dat erfenis en nalatenschap in handen zullen komen van de langstlevende echtgenoot of echtgenote, waarbij de kinderen een vordering op de langstlevende krijgen. Ook op de waarde van de onderneming.

Erfenis en onderneming

Als een kind beoogd bedrijfsopvolger is, ontstaat er, als er geen ondernemerstestament is, een probleem. Een voortzetting van het bedrijf is dan namelijk niet vanzelfsprekend. Een kind zal daarvoor naar de kantonrechter moet, en moeten vragen om de bedrijfsmiddelen tegen een redelijke prijs te mogen kopen. De rechter zal de verschillende belangen afwegen en betrokkenen horen, en vervolgens een besluit nemen. Overigens kunnen ook de statuten van een onderneming, indien ze niet zijn aangepast, bedrijfsopvolging uitsluiten. Let daarop, en pas ze zo mogelijk tijdig aan.

Ondernemerstestament

Een ondernemer zal niet willen dat na zijn dood een gezond bedrijf te gronde gaat bij een erfenis. Bijvoorbeeld door ruzie of de te betalen belastingen. Hij stelt daarom een ondernemers-testament op, en regelt daarmee de bedrijfsopvolging. De opvolger kan een kind zijn, maar ook een derde. Belangrijk is, dat u dat per testament regelt. Regel ook wat er precies wordt overgenomen, wie de executeur testamentair wordt en welke aandelen tegen welke prijs worden overgenomen. Bepaal de periode waarin de opvolger de koopsom mag voldoen. En regel ook de erfenis van de overige erfgenamen zodanig dat de bedrijfsopvolging relatief eenvoudig kan verlopen. Laat met andere woorden het verloop van de erfenis niet aan het toeval over, maar regel het zo veel mogelijk zelf per testament.

Belastingdienst en bedrijfsopvolging

Ook de belastingdienst denkt met u mee, en is bij bedrijfsopvolging nogal coulant met de successierechten en de eventuele belasting op schenkingen. Dit, om te voorkomen dat een bedrijf onnodig over de kop gaat. Ik doel dan op de zo genaamde Bedrijfs Opvolgings Faciliteit, BOF die de belasting bij schenken en erven regelt in geval van bedrijfsopvolging. Met de BOF kunt u grote bedragen aan successierechten en schenkingsrechten besparen.

Bedrijfsopvolging en erfenis

Bij bedrijfsopvolging kunt u in aanmerking komen voor een voorwaardelijke vrijstelling en zelfs voor langdurige uitstel van betaling van successierechten of schenkingsrechten. Belangrijkste voorwaarde is dat de opvolger de onderneming gedurende ten minste vijf jaar voortzet of de aandelen uit het bedrijf in zijn bezit houdt. Voor een schenking met gelijksoortige voordelen geldt dat de schenker het bedrijf ten minste vijf jaar zelf moet hebben geleid, voorafgaand aan de schenking respectievelijk in die periode de aandelen bezat. Hij moet bij de schenking minimaal 55 jaar zijn of voor meer dan 45% arbeidsongeschikt zijn verklaard.

Voorwaardelijke vrijstelling

De voorwaardelijke vrijstelling houdt in 2009 in dat u vrijstelling van schenkingsrecht of successierechten krijgt over het verschil tussen de liquidatiewaarde en de waarde bij voortzetting van het bedrijf, en maar liefst 75% van de waarde van het ondernemingsvermogen. Het voorwaardelijk zit in de eis dat de opvolger gedurende vijf jaar de onderneming voortzet of de aandelen in zijn bezit moet houden. De belastingaanslag waarmee dit wordt geregeld heet in het jargon de conserverende belastingaanslag. Om de belasting te betalen over de resterende 25% kan de opvolger tien jaar uitstel van betaling krijgen. Over deze periode moet wel invorderingsrente worden betaald.

Nieuw erfrecht en schenkingsrecht 2010

Met het nieuwe erfrecht en schenkingsrecht vanaf 2010 wordt de regeling bedrijfsopvolging BOF verder versoepeld. Belangrijkste wijziging is dat de nieuwe voorwaardelijke vrijstelling wordt opgehoogd naar 100% op de eerste miljoen euro en daarboven 83 procent bedraagt. Dit was 73 procent. Ook de voorwaarden die gesteld worden aan de schenker dan wel erflater worden versoepeld. Deze worden vervangen door de eis, dat de termijn dat schenker of erflater het bedrijf in bezit had, wordt verlaagd van vijf jaar naar één jaar. Bovendien komt de leeftijdsgrens of eis van arbeidsongeschiktheid te vervallen.

Direct of indirect belang van minder dan 5 procent

Een probleempunt van de nieuwe erfwet kan voor nogal wat familiebedrijven het directe of indirecte belang zijn. Als dat minder dan 5% bedraagt, moet er direct met de belastingdienst worden afgerekend tegen een tarief van 40% van de waarde van de aandelen. Nu ligt die grens nog bij een belang van 6,75% en kan de betaling over 10 jaren worden uitgesmeerd.

Onderneming aan kind schenken

Niet alleen bij een erfenis, maar ook als u uw zaak wilt schenken aan een kind, zal de belastingdienst schenkbelasting willen heffen. Om hiervan de vervelende gevolgen voor het bedrijf wat te verzachten, is er een speciale bedrijfsopvolgingsregeling, waarvan u gebruik kunt maken. Om de waarde van de schenking te bepalen zijn er twee methodes gangbaar:

• De going concernwaarde van de onderneming. Dat wil zeggen de waarde van de activa uit de balans van de onderneming. Dus de gebouwen, machines, inventaris, liquide middelen en dergelijke.
• De liquidatiewaarde van de onderneming ofwel de opbrengst bij liquidatie rekening houdend met de verkoopkosten en kosten van vereffening van de onderneming.

Zodra de liquiditeitswaarde groter is dan de concernwaarde, rekent de belastingdienst met de liquiditeitswaarde. Anders wordt schenkbelasting berekend over de concernwaarde. Daarbij gelden de volgende fiscale vrijstellingen:

• Een volledige vrijstelling voor de going concernwaarde als die lager is dan € 1.000.000.
• Een vrijstelling van 83% van de waarde boven de € 1.000.000.

Overigens kan ook dan de belastingaanslag hoog uitvallen. Daarom is er ook de mogelijkheid om uitstel van betaling aan te vragen binnen twee maanden na aangifte van de van schenking. De belastingdienst zal dan een conserverende aanslag opleggen, waarmee u uitstel krijgt voor een periode van maximaal 10 jaar.

De geldzak-bv

Anders is het gesteld met de zogenaamde geldzak-bv, een bv met alleen beleggingen en banksaldi op de balans en zonder activiteit als onderneming. Dan kunt u namelijk geen gebruik maken van de doorschuifregeling, waarbij de belastingclaim op de door erfenis of schenking verkregen bv. wordt verschoven naar de toekomst. Neen, dan moet u direct tegen 25% afrekenen met de fiscus. In box 2 van de inkomstenbelasting.

Slot

U ziet het, er zijn bij het schenken of vererven van een onderneming vele redenen om een goede notaris uit te kiezen, om de overdracht financieel slim per testament te regelen. Neem de fiscaal voordeligste oplossingen. De belastingdienst is bereid om met u mee te denken.