Rechtszaak Verenigde Staten tegen UBS inzake bankgeheim

De Verenigde Staten is een juridische procedure begonnen tegen UBS, de grootste bank van Zwitserland en een van de grootste banken ter wereld. Inzet is de identiteit van zo'n 52.000 Amerikaanse burgers die een rekening bij de Zwitserse bank zouden aanhouden. Over deze rekeningen werd geen belasting betaald aan de Internal Revenue Service (IRS), de Amerikaanse belastingdienst. Deze juridische procedure is tevens een test case voor de kracht van het Zwitserse bankgeheim.

De aanvankelijk zaak

Begin 2009 dwongen de Amerikaanse autoriteiten UBS de name vrij te geven van zo'n 20.000 Amerikanen die tussen 2002 en 2007 een privérekening hadden bij UBS. Op deze rekeningen stond naar schatting zo'n USD 20 miljard. Zo'n 17.000 van deze rekeningen waren verborgen gehouden voor de IRS. Op basis van Amerikaanse wetten zijn Amerikaanse burgers namelijk verplicht om alle buitenlandse rekeningen op te geven waarbij het saldo meer dan USD 10.000 bedraagt. De kwestie liep al enkele jaren en zou het hart van het Zwitserse bankgeheim raken.

De schikking

Aanvankelijk leek UBS bereid te zijn om tot een schikking te komen. UBS zou USD 780 miljoen betalen (USD 380 miljoen aan gemaakte winsten plus USD 400 miljoen aan onbetaalde belasting) en de namen van de Amerikaanse cliënten vrijgeven in ruil voor het staken van een strafrechtelijke procedure. De Amerikaanse autoriteiten dreigden namelijk de aanzienlijke activiteiten van UBS in de Verenigde Staten lam te leggen. De Zwitserse bank beheert ruim USD 600 miljard voor Amerikaanse klanten (institutionele beleggers en private banking), goed voor zo'n 30% van het belegd vermogen van de bank. Er is echter ook een Amerikaans belang. In de Verenigde Staten zijn zo'n 27.000 mensen werkzaam voor UBS.

UBS gaf toe dat het actief Amerikanen had aangemoedigd om de Amerikaanse inkomstenbelasting te ontduiken. Peter Kurer, voorzitter van UBS, gaf aan dat de privacy van klanten nog steeds hoog in het vaandel stond bij UBS, maar dat het niet in het leven was geroepen om fraude mee te plegen. Op 15 april 2009, dus na deze schikkingsovereenkomst d.d. 18 februari 2009, werd Peter Kurer vervangen door Kaspar Villiger.

G20-bijeenkomst in Londen

De zaak "Verenigde Staten versus UBS" moedigde andere regeringen aan om Zwitserland het vuur aan de schenen te leggen. Onder andere Zwitserland kwam in het middelpunt van de belangstelling te staan op de G20-bijeenkomst in Londen, waar de aanpak van belastingparadijzen als onderdeel van de bestrijding van de kredietcrisis werd beschouwd. Dit moedigde ook Nederland, in de persoon van staatssecretaris Jan Kees de Jager van Financiën aan om onderhandelingen te starten met Zwitserland en andere zogenaamde belastingparadijzen. Zwitserland leek in de touwen te hangen.

Rechtszaak

Echter de zaak "Verenigde Staten versus UBS" nam na de G20-bijeenkomst een andere wending. De Zwitserse regering stond het UBS niet toe om zomaar alle gevraagde namen prijs te geven. Dat zou namelijk in strijd zijn met het wettelijk vastgelegde Zwitserse bankgeheim. Het Amerikaanse Openbaar Ministerie kondigde daarop aan de zaak aan de civiele rechter voor te leggen: "the full weight of US law" zou worden ingezet om er voor te zorgen dat de Amerikaanse belastingwetten zouden worden nageleefd. Inmiddels ging het niet meer om slechts 20.000 rekeningen, maar om 52.000 Amerikaanse burgers. De Zwitserse regering kondigde daarop aan dat ze alles in het werk zouden stellen om te voorkomen dat de gevraagde vertrouwelijke informatie aan de Amerikaanse autoriteiten zou worden overgedragen. Desnoods zou de informatie worden geconfisqueerd. En UBS zou op zijn beurt in Zwitserland kunnen worden aangeklaagd wegens het overtreden van dat bankgeheim. Daar staat een gevangenisstraf op.

Belastingverdrag Verenigde Staten-Zwitserland

"Zwitserland laat er geen onduidelijkheid over bestaan dat de Zwitserse wet UBS verbiedt om een eventueel vonnis om informatie over rekeninghouders te overhandigen uit te voeren,” stelde het ministerie van Justitie in Bern. "Op grond van het historische besluit van de Federale Raad zal UBS absoluut niet in de positie verkeren om een dergelijk vonnis te volgen.” Zwitserland is van mening dat het nieuwe belastingverdrag tussen de Verenigde Staten en Zwitserland voorziet in het bestrijden van belastingontduiking, maar dan moet er wel een serieuze verdenking bestaan. Het kan echter niet zo zijn dat er wordt gevist naar informatie over willekeurige rekeninghouders.

UBS between a rock and a hard place

De strafrechtelijke procedure is tot nu geschikt. Slechts 250 namen zijn er vrijgegeven en daar namen de Amerikaanse autoriteiten geen genoegen mee, vandaar de civiele rechtszaak. Die rechtszaak stond op de rol voor maandagochtend 13 juli 2009 bij de rechtbank van Miami. De partijen kregen de kans om voor die tijd tot een schikking te komen. Dat is niet gelukt. Wel hebben de partijen uitstel gevraagd tot 3 augustus 2009. UBS wordt juridisch bijgestaan door de Zwitserse overheid. De bank zit echter in een spagaat. In de Verenigde Staten wordt UBS geconfronteerd met sancties, terwijl bij meewerking sancties in Zwitserland kunnen volgen. Echter de zaak wordt door alle bestrijders van belastingparadijzen nauwlettend gevolgd.

Meer over bankgeheim, belastingparadijzen, inkeerregeling, navorderingstermijn en zwart geld in de special "Bankgeheim en belastingparadijzen" (klik hier).