Zelfstandigen - capita selecta

Verschillende onderwerpen over de sociale zekerheid bij zelfstandigen. Onder andere de regeling bij arbeidsongevallen wordt bekeken, ook de pensioenen e.d.m.

Arbeidsongeschiktheid

Bij de zelfstandige wordt de arbeidsongeschiktheid niet gedefinieerd als een verlies aan verdienvermogen maar als een verlies aan arbeidskracht. In het zelfstandigenregime is plaats gegeven voor een carenstijd van 1 maand waarin de zelfstandige geen aanspraak kan maken, dit is naar analogie van de arbeidsrechtelijke regeling van gewaarborgd loon. Toch kan in noodgevallen naar de mutualiteit gelopen worden. In tegenstelling tot het werknemersregime mogen hier evenwel nog wel activiteiten gedaan worden door de zelfstandigen en dit in de mate deze geen apart beroep vormen.

Faillissementsverzekering

De volmachtwet van 1996 van Jean-Luc Dehaene betekende een eerste stap naar een werkloosheidsuitkering voor zelfstandigen.

Pensioen

In den beginne waren er eigen pensioenkassen voor de zelfstandigen die na vrijwillige geweest te zijn, verplicht werden in 1956. Het oorspronkelijke repartititie-element werd later dan weer aangevuld met een kapitalisatiestukje. De wet Mainil van 1984 kwam tussen met een nieuw systeem dat de gelijkschakeling tussen de pensioenen van de werknemer met dat van de zelfstandige beoogde. Voor de bijdragen betaald na 1985 werd proportioneel aan de betaalde bijdragen een pensioenrecht gecreëerd. Dit gaf een impuls aan de zelfstandige om effectief zijn inkomen aan te geven zodat er deftig op geheven kon worden. De Mainil-coëfficiënt diende dan om geleidelijk aan de verhouding waaraan de bijdrage-pensioenrecht beantwoordde op 1:1 te brengen (komende van 1:2), zoal dat voor werknemers het geval was.

Deze mooie evolutie werd echter abrupt onderbroken door een interventie van Jean-Luc Dehaene! Hij kwam op de proppen met tijdsgeboden coëfficiënten en een splitsing in het bijdrageverschuldigd inkomen. Het kwam erop neer dat de ganse impuls tot bijdragebetaling uit het systeem gehaald werd.

Commentaar ivm ‘loonlast’: iedereen wil deze last verlagen, zonder de uitkeringen te verlagen. Dwz dat er een loskoppeling beoogd wordt van de bijdrage met de gecreëerde pensioenrechten. Als dit effectief gebeurt, zal er geen sprake meer zijn van bijdrage maar van loonbelasting. Als de werkgeversbijdrage dan opgeheven zou worden ikv loonlastverlichting, zal er nog enkel een werknemersbijdrage zijn tbv 6%, daar waar de zelfstandige 9% betaalt voor een zelfde pensioenrecht.

Bijstand

De bijstand bestaat uit uitkeringen die op discretionaire manier uitgekeerd kunnen worden, dit in tegenstelling tot de sociale zekerheid, die slechts op bepaalde criteria uitkeert. Daar waar de bijstand oorspronkelijk per parochie georganiseerd werd, wordt dit nu op nationaal vlak gedaan, met wettelijke regelingen en rechtspraak. De Belgische opvatting van bijstand verschilt echter van de Europese. In België is niet echt sprake meer van een openbare bijstand maar van private bijstand.

Deze sector kan ingedeeld worden in 4 subcategorieën:

• de gehandicapten: gaande van zwaar fysiek gehandicapten tot ‘slechts’ blinden, mentaal gehandicapten, … Nav de federalisering in de jaren 60 is nog slechts de regeling van gehandicapten die niet kunnen werken maar wel zelfstandig leven
• federaal.
• De bejaarden kunnen sinds 2001 genieten van een inkomensgarantie voor ouderen (voorafgegaan door minimumpensioen en gewaarborgd inkomen) Omdat ook kinderen niet zelfstandig kunnen overleven, genieten zij sinds 1971 een gewaarborgde kinderbijslag.
• Een vierde deel ontstond uit het onderscheid tussen de deserving en de non-deserving poor. De eerste groep kon al bij de andere subcategorieën terecht. Voor de rest, de tweede groep dus, werd het bestaansminimum ofte leefloon ingevoerd. Een vijfde element is de OCMW-steun.

© 2007 - 2009 Guggenheimer, gepubliceerd in Juridisch (Zakelijk) op 04-04-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Guggenheimer is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Uitkeringen en bijdragen sociale Zekerheid 2008: Nederland is wellicht het land met de beste sociale zekerheid. Zo is er voor bijna iedereen wel een vangnet, indien het door omstandigheden niet mogelijk is o…
• Wat is sociale zekerheid?: Bij gebrek aan definitie wordt veelal verwezen naar de 9 risico’s die zij verzekert. Europa daarentegen kent wel een definitie, maar die verschilt wat van het Belgisch gehanteerde…
• De werknemer en de sociale zekerheid: Om het toepasselijke stelsel binnen de sociale zekerheid te bepalen, is het belangrijk om vast te stellen of het in casu handelt om een werknemer of om een zelfstandige.…
• Vergrijzing ondermijnt sociale zekerheid: Het systeem van sociale zekerheid komt onder zware druk te staan als gevolg van de vergrijzing. Dat betekent langer doorwerken en ook na je 65-ste sociale premies (b…
• Zelfstandig en zwanger? Stel de bevalling nog even uit: Tijdens de bespreking van het beleidsprogramma 2007 – 2011 heeft Femke Halsema van Groen Links een motie ingediend om ook zelfstandigen een uitkering t…