Wie zijn de zelfstandigen?

De zelfstandige is degene die onder geen ander statuut (werknemer, …) valt en bijdragen betaalt aan het sociaal statuut der zelfstandigen. De beroepsactiviteit moet onderscheiden worden van de private vrijetijdsbestedingen en bestaat ongeacht de vorm en hoegrootheid van de beloning. Vele zelfstandigen zullen echter trachten zich te verschuilen om niet als zelfstandige bijdragen te moeten betalen: ze doen zich voor als werknemer.

Om dit op te vangen stelde de wetgever een vermoeden in dat wie een beroepsactiviteit uitoefent van die aard dat het een zelfstandigheid kan constitueren, dat de actor een zelfstandige is. Dit is echter een vermoeden zonder tanden.

Voor mandatarissen van vennootschappen geldt een onweerlegbaar vermoeden dat zij zelfstandig zijn. Zelfs al gebeurt deze activiteit onbezoldigd, dan nog zijn zij bijdrage verschuldigd (minimumbijdrage). Dit vermoeden kwam er om te voorkomen dat de mandataris door het tussenplaatsen van een vennootschap geen bijdrage zou moeten leveren.

Een eerste probleem met dit vermoeden is, dat ook vzw’s, feitelijke verenigingen, … eigenlijk dus ook bijdrageplichtig zijn! Een tweede probleem werd aangebracht voor het Arbitragehof: is er een ongelijkheid tussen niet-mandatarissen waarop een weerlegbaar vermoeden ligt en mandatarissen met een onweerlegbaar vermoeden en in een tweede vraag is er een ongelijkheid tussen Belgische en buitenlandse mandatarissen waarop telkens dus een onweerlegbaar vermoeden ligt. Het Arbitragehof zag enkel in de tweede kwestie een discriminatie door op de Belgische mandataris een onweerlegbaar vermoeden te leggen, voor de buitenlander was dit blijkbaar wel verantwoord. Een richtlijn verbood echter verschillende behandeling tussen binnen- en buitenlandse inwoners op het vlak van sociale zekerheid.

Openbare mandatarissen werden begunstigd met een vermoeden geen zelfstandige te zijn, als uitzondering op voorgaande. Deze uitzondering werd echter afgeschaft waardoor ook zij onder het bijdrageregime vielen. Om dan te vermijden dat geen enkele bekwame ambtenaar nog zulk mandaat wou opnemen, werd de bijdrageplicht op de werkgevende instantie gelegd. Helpers van zelfstandigen zijn personen die zonder werknemer (dus zonder arbeidsovereenkomst) te zijn een zelfstandige in zijn activiteit bijstaan. Hierbij werd in de eerste plaats gedacht aan echtgenoten en kinderen. In eerste instantie werd deze helper als het ware vrijgesteld doordat diens inkomen bij dat van de zelfstandige gevoegd werd. Dit samengevoegde bedrag kon dan genieten van de lagere tarieven van bijdrage (nav degressiviteit). Deze gunstmaatregel werd echter opgeheven zodat de helper eigen bijdragen moest betalen. De gunst verviel weliswaar niet helemaal: de bijdragedrempels liggen lager maar de uitkeringen zijn wel dezelfde. Hier primeert de feitelijke situatie niet op de wettelijke, zoals dit ook het geval is bij de arbeidsongevallen en pensioenregelingen (elders primeert de feitelijke situatie op de wettelijke).

In 1998 werd de stagiair als helper ingevoerd waardoor hier ook een bijdrageplicht ontstond. Deze invoering is ondertussen alweer afgevoerd. © 2007 - 2009 Guggenheimer, gepubliceerd in Juridisch (Zakelijk) op 04-04-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Guggenheimer is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Uitkeringen en bijdragen sociale Zekerheid 2008: Nederland is wellicht het land met de beste sociale zekerheid. Zo is er voor bijna iedereen wel een vangnet, indien het door omstandigheden niet mogelijk is o…
• Wat is sociale zekerheid?: Bij gebrek aan definitie wordt veelal verwezen naar de 9 risico’s die zij verzekert. Europa daarentegen kent wel een definitie, maar die verschilt wat van het Belgisch gehanteerde…
• De werknemer en de sociale zekerheid: Om het toepasselijke stelsel binnen de sociale zekerheid te bepalen, is het belangrijk om vast te stellen of het in casu handelt om een werknemer of om een zelfstandige.…
• Verzekering tegen werkloosheid: Veel mensen zijn door toedoen van de kredietcrisis onzeker. Ze weten niet zeker of zij hun baan nog kunnen houden. Daarom kan het een aanrader zijn om een verzekering af te sl…
• Sociale zekerheid en de RSZ: werknemers: Bijkomstige betrekkingen (zoals die van een studentenjob) en betrekkingen van korte duur werden bij KB aan de RSZ bijdragen onttrokken. Daar de bestrijdsingstermijn v…