Rechtspraak nader bekeken

We kennen allemaal de krantenkoppen en de actualiteitenprogramma’s waarin men zich afvraagt hoe het mogelijk is dat een moordenaar niet wordt veroordeeld voor moord maar voor een geheel ander feit en wegkomt met 6 maanden gevangenisstraf. Of de serie-inbreker die slechts 3 maanden krijgt, ook al heeft hij 50 kraakjes gezet. Hoe zit het met die rechtspraak ?

We kennen in Nederland onderscheid in verschillende vormen van recht en Strafrecht is het onderdeel waarin de gedragsregels zijn vastgelegd van normen en waarden. Onder Strafrecht vallen vele wetten en de wetten, die ons het meest aanspreken, zijn het Wetboek van Strafrecht en De Wegenverkeerswet want daar heb je immers dagelijks mee te maken. Winkeldiefstal, oplichting, mishandeling, vernieling, dronken een auto besturen, bumper kleven, geel verkeerslicht meepikken of telefoneren in de auto etc. Het zijn zaken die ergernis opwekken en waarover we dagelijks in de kranten kunnen lezen. Vaak zijn we het eens met een wetsregel, soms vinden we het wat overdreven en zo hebben we allemaal onze eigen mening en norm.

Hoe zit het nu na overtreding van zo’n regel ? Op de eerste plaats is het aan de politie om een overtreding van zo´n regel te bewijzen en op de tweede plaats kunnen we bij een opgelopen proces-verbaal onze belangen behartigen bij een rechtbank, al dan niet ondersteund door een advocaat. Wanneer kan worden aangetoond dat je je niet aan alle elementen van het in de wet genoemde artikel hebt schuldig gemaakt kan je daarvoor niet vervolgd worden. Je wordt dan vrijgesproken en in het geval er te weinig aanwijzingen zijn dat je het artikel hebt overtreden, wordt je vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. Heb je wel aan alle elementen van een artikel in de wet voldaan dan ben je weliswaar strafbaar in de zin van de wet maar kan je toch door een rechter ontslag van rechtsvervolging krijgen. Dat betekent in principe dat je weliswaar het feit gepleegd hebt doch niet vervolgd wordt. Misschien is dit duidelijker met een voorbeeld. Stel dat een 86 jarige man een winkeldiefstal pleegt dan zou het kunnen zijn dat een rechter vindt dat de man wel schuldig is aan die diefstal maar niet vervolgd hoeft te worden en dan is er sprake van ontslag van rechtsvervolging.

Een rechter zal dus alleen dan iemand veroordelen als hij er van overtuigd is dat een verdachte voor 100 procent schuldig is aan een strafbaar feit. Dat wij burgers het daar niet altijd mee eens zijn, is begrijpelijk maar een rechter zal bij een percentage van 95 procent bewijs het recht van twijfel uitspreken en de verdachte niet veroordelen. Advocaten weten op die wetenschap heel handig in te spelen en bereiken hun doel al als ze ook maar enige verwarring of twijfel weten te veroorzaken. Vrijspraak dus !!

Nu blijft het zowel voor een verdachte als voor de officier van justitie mogelijk om op een uitspraak van een rechter in hoger beroep te gaan. Een verdachte zal dit doen als hij veroordeeld is en vindt dat hij niet schuldig is of een te hoge straf heeft gekregen. Een officier van justitie zal dit doen als een verdachte is vrijgesproken of een te lage straf heeft gekregen. In beide gevallen word de zaak nog eens voorgelegd aan een andere rechter. Zijn er onduidelijkheden over het strafbaar feit zelf dan kan een zaak zelfs tot het hoogste gerechtscollege komen, de hoge raad. De uiteindelijke uitspraak van de hoge raad is dan bindend en wordt jurisprudentie genoemd en zal voortaan voor alle andere soortgelijke gevallen bindend zijn.

Voor een rechter zijn er richtlijnen wat de straffen betreft en vele factoren worden op de zitting gewogen. Moord bijvoorbeeld is een te ruim begrip want als je het wetboek van strafrecht bekijkt heb je diverse artikelen daarover, artikelen zelfs die bij de burger vaak niet eens bekend zijn. Dat loopt uiteen van doodslag met voorbedachten rade, doodslag, zware mishandeling met de dood ten gevolge, eenvoudige mishandeling met de dood ten gevolge tot dood door schuld en afhankelijk van het gepleegde feit valt er soms een lichtere straf dan de burger zou verwachten. Een voor de burger duidelijke moord blijkt vaak een heel andere vorm van doodslag te zijn waarvoor lager gestraft wordt. Daarnaast spelen dan nog eens de omstandigheden van het feit en betrokken personen een rol.

Dan hebben we nog de verdachte die 50 inbraken heeft gepleegd. Het is niet zo dat hij daardoor 50 keer de straf krijgt die staat op het plegen van een inbraak. In de praktijk werkt het zo dat uit het proces-verbaal een drietal of vijftal inbraken worden gelicht, vaak die waarbij het meest werd buit gemaakt of werd vernield. Die feiten worden dan ter zitting gebracht en de andere zaken worden verder niet behandeld maar wel als afgedaan beschouwd bij de veroordeling van slechts dat kleine aantal feiten.

In feite blijft het oordeel schuldig of onschuldig een kat en muis spel tussen de verdachte en de politie en is het uiteindelijk de onafhankelijke rechter die als scheidsrechter fungeert in onze maatschappij. © 2007 - 2009 Peter, gepubliceerd in Juridisch (Zakelijk) op 17-03-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Peter is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Strafrechter & Rechtzitting: Het verloop van de zitting bij de Strafrechter. Waartoe is de rechter verplicht aan het begin van de zitting? Wanneer wordt het vonnis vernietigd? Wie leest de aanklacht voor? Wa…
• Strafrecht & Gerechtelijk Vooronderzoek: Het Strafrecht en het Gerechtelijk Vooronderzoek. Na opsporing van strafbare feiten (a.h.v. de strafwet- gevingen) c.q. het politieonderzoek in de eerste fase, gaat m…
• Strafrecht & Politie 1 - Taken Politie: Strafrecht en Politie. Wanneer was er Nederlands Strafrecht? Hoe is ons strafrecht gebaseerd op de Code Punal? Wie draagt zorg voor naleving van de strafwetgeving en w…
• Het Openbaar Ministerie: Het Openbaar Ministerie valt onder het Ministerie van Justitie. Wat zijn de taken van het OM c.q. Openbaar ministerie, een officier van justitie of openbaar aanklager? Wat is een par…
• Strafrecht & Politie 3 - Verhoor Proces-verbaal: Strafrecht en Politie. Het Verhoor en Proces-verbaal. Wat houdt de cautie-verplichting van de politie in? Kan je bij het verhoor weigeren om antwoord te geven…