Scheiden: procedure bij de rechter

Er is al veel over gediscussieerd, maar helaas is het voor gehuwden nog steeds noodzakelijk een advocaat in de arm te nemen als ze willen scheiden. Hier staat wel tegenover dat een advocaat een redelijke verdeling bewaakt. De echtscheiding wordt uitgesproken door de rechter. Tot voor kort was het gebruikelijk dat de scheidende partners ieder een eigen advocaat in de arm namen, die een ‘strijd’ voerden over de vermogensverdeling en de regelingen voor de kinderen.

Welke rechter moet je kiezen?

Via de advocaat wordt de procedure bij de rechtbank ingezet. De procedure komt voor bij de rechtbank in het arrondissement waar u woont of – bij een gezamenlijk verzoek – de vestigingsplaats van de advocaat. Wettelijk is tot in detail geregeld bij welke rechter u moet zijn als u (of uw partner die de echtscheiding aanvraagt) in het buitenland woont. Voor meer informatie hierover kunt uw terecht bij het Ministerie van Justitie. De procedure bij de rechtbank kan enkele maanden in beslag nemen. Als u dat wenst kunt u al direct bij het begin ook om zogenoemde nevenvoorzieningen vragen. Dit kan bijvoorbeeld een vastgestelde omgangsregeling met de kinderen zijn of afspraken over voorlopige alimentatie. Voorlopige of nevenvoorzieningen moet u overigens apart bij de rechter aanvragen. De rechter doet hier zo snel mogelijk een uitspraak over.

Oproep

Als de rechter alle stukken binnen heeft, krijgt u een oproep om voor de rechter te verschijnen. In sommige gevallen beslist de rechter op grond van de stukken, zonder u persoonlijk te hebben gesproken. Dit zal het geval zijn als u het samen over alles eens bent geworden (en dat schriftelijk heeft vastgelegd), en/of als er geen minderjarige kinderen van 12 jaar of ouder zijn die hun mening mogen geven over hun verblijfplaats.

Beslissing

Ten slotte neemt de rechte een beslissing (de zogenoemde beschikking). De beschikking wordt via uw advocaat aan u toegestuurd. Mocht u het met de beschikking niet eens zijn, dan kunt u in hoger beroep bij het Gerechtshof. Het Hof bekijkt alle stukken opnieuw en doet daarna een nieuwe uitspraak. U kunt daarna eventueel opnieuw in beroep (beroep in cassatie) bij de Hoge Raad in het geval de nieuwe uitspraak juridische fouten bevat. Bij cassatie gaat het niet meer om feitelijke vaststellingen, maar om schending van het recht. Dat kan heel inhoudelijk zijn. De beschikking wordt uiteindelijk ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Pas vanaf dat moment is de echtscheiding definitief.

Advocaat of echtscheidingsbemiddelaar?

Om de echtscheiding voor te kunnen leggen aan de rechter, heeft u een advocaat nodig. Zoals hierboven al beschreven, was het gebruikelijk dat iedere partner een eigen advocaat in de arm nam, zodat bij de rechtszaak twee advocaten waren betrokken. Los van de hogere kosten doordat iedere partner een eigen belangenbehartiger inhuurt, kunnen de emoties bij een dergelijke rechtszaak een grotere rol spelen dan wellicht is gewenst. Immers, doordat twee advocaten ‘tegenover elkaar staan’, zal er eerder spraken zijn van een strijd. Daardoor zullen eenvoudige regelingen en oplossingen minder snel worden geaccepteerd. Als u nog ‘on speaking terms’ bent met uw partner, is het zeker in de arm te nemen. Een echtscheidingsbemiddelaar is meestal ook advocaat en kan voor u dus de formele kant van de echtscheiding bij de rechtbank regelen. Het grote voordeel van een echtscheidingsbemiddelaar is – naast de lagere kosten – dat u gezamenlijk overleg regelingen heeft. Doordat u gezamenlijk om de tafel zit, kunt u eerder tot redelijke compromissen en afspraken komen dan wanneer u tegenover op een lijn te krijgen, zodat u open staat voor elkaars argumenten. Bovendien kan het regelen van uw toekomst zonder uw huidige partner flexibeler dan als u voor de rechter staat. Bij een echtscheidingsbemiddelaar kunt u gezamenlijk afspreken wat u maar wilt, mits het in billijke blijft. U kunt zelfs afwijken van de huwelijkse voorwaarden of ander eerder gemaakte afspraken. Een en ander moet u dan wel goed regelen, mede in verband met de mogelijke fiscale gevolgen. De rechter daarentegen moet zich beperken tot de door u aangeleverde stukken. Zo zal hij zich in een uitspraak bijvoorbeeld moeten richten naar de inhoud van de destijds vastgestelde huwelijkse voorwaarden, ook al denkt u beiden hier nu anders over. Dit doet hij zeker als u het beiden niet met elkaar eens bent over de verdeling van de bezittingen en schulden.

Kosten

Afhankelijk van de complexiteit van de situatie zult u een bedrag kwijt zijn aan een advocaat of echtscheidingsbemiddelaar. Een gemiddeld uurtarief voor deze dienst bedraagt al snel ruim €150, inclusief BTW. Het uurtarief kan echter wel oplopen tot ruim €500, - per uur, dit is geheel afhankelijk van hoe ingewikkeld de echtscheidingsprocedure is. Omdat de echtscheidingsprocedure bij elke scheiding anders is, is het onmogelijk om een schatting te geven hoeveel u kwijt zal zijn voor de totale echtscheiding. U krijgt in elk geval te maken met griffierecht, dit zijn kosten om de echtscheidingsprocedure bij de rechtbank in te voeren. Bij een rechtbank zijn de griffiekosten voor een echtscheiding € 192, - dit bedrag gedeeld door beide partijen, dit geld alleen bij een gezamenlijk verzoek. Wordt het verzoek door een van de partners ingediend, dan dient €192, - per persoon te worden betaald. Mocht u het niet eens zijn met de uitspraak van de rechter en u gaat een hoger beroep aan, dan kost deze €244, - per persoon.

Toegevoegd advocaat

Als uw inkomen en vermogen beneden een bepaalde grens liggen, kunt u verzoeken om een toegevoegd advocaat. Om in aanmerking te komen voor zoon advocaat moet u naar het Raad voor Rechtsbijstand gaan met u ‘Verklaring omtrent inkomen en vermogen’. Deze zogeheten VIV kunt u halen bij uw gemeente. Mocht u in aanmerking komen voor een toegevoegd advocaat, dan hoeft u de gemaakte kosten niet zelf te betalen, dit zal de overheid voor u doen. Ook het griffierecht wordt in dat geval grotendeels voor u voldaan. Wel bent u altijd een aantal eigen bijdragen verschuldigd. Bij een gezamenlijk netto-maandinkomen van maximaal €1191, - bedraagt de eigen bijdrage €90, -. De hoogte van de eigen bijdragen stijgt tot maximaal €775, - (afhankelijk van uw netto-maandinkomen). Bij een gezamenlijk netto-maandinkomen van boven de €2152, - heeft u geen recht op een toegevoegd advocaat. Ook de hoogte van uw gezamenlijk vermogen (inclusief eigen woning) is hier van belang. Als uw gezamenlijk vermogen meer dan €10.500, - bedraagt en de overwaarde in uw huis meer is dan €65.344, - heeft u, ook al heeft u een netto-inkomen van onder de €2151, -, geen recht op een toegevoegd advocaat. Echter geld voor 65-plussers een hogere vermogensvrijstelling.

Meer over scheiden?