De maatschap, de tijdelijke en de stille maatschap

"De vennootschap" is een special die u wegwijs maakt in de elementaire beginselen van de Belgische vennootschappen. De grote principes zijn enerzijds ideaal voor een buitenstaander om de relevantie van de verschillende vennootschapsvormen te snappen, en anderzijds zal de praktizijn ook ontdekken dat de oplossing tot veel problemen in de grondslagen is gelegen.

Inleiding

De maatschap is zonder twijfel de oudste van de vennootschapsvormen. Ze gaat terug op de Romeinsrechtelijke 'societas'. Sinds 1995 is dit de maatschap van gemeen recht, zowel voor de burgerlijke vennootschappen als voor de vennootschappen naar handelsrecht. Dit betekent dat wanneer twee handelaars, advocaten, notarissen, bedrijven... samenwerken zonder contract, zonder formele afspraken maar met de uitdrukkelijke bedoeling om de winst resp. het verlies te delen, het samenwerkingsverband door de rechter kan worden gekwalificeerd als een maatschap.

De maatschap heeft geen rechtspersoonlijkheid. Zowel tussen de "vennoten" onderling als tussen de vennoten enerzijds en de derde-medecontractanten anderzijds, bestaat er nergens een relatie die gebaseerd is op het bestaan van een rechtspersoonlijkheid. Dit betekent dus ook dat er geen "afgescheiden vermogen" is. De vennootschap as such kan nooit eigenaar worden van een bepaald goed. Hetgeen wordt "ingebracht" is mede-eigendom van alle maten. Dit is misschien wel de meest oorspronkelijke betekenis van het woord "aandeel". De vennootschap as such kan ook niet gedagvaard worden of in rechte treden.

Tijdelijke en stille maatschap

We kennen ook de tijdelijke en de stille maatschap. Dit zijn modaliteiten die elke maatschap - zowel de burger- als de handelsrechtelijke - kan aannemen.

De stille vennootschap ontbeert het kenmerk van de openbaarheid. Er is één of meer werkende vennoot/vennoten, en één stille vennoot. De werkende vennoten zijn onbeperkt aansprakelijk, en de stille vennoten hebben de beperkte aansprakelijkheid. Zij moeten hiervoor wel stil blijven. Dit betekent dat zij geen enkele handeling voor de vennootschap mogen stellen, en dat hun naam niet in de vennootschapsnaam mag voorkomen.

De tijdelijke maatschap ontbeert het kenmerk van de duurzaamheid. Twee partners werken met elkaar samen, voor een tijdelijk project. Dit komt heel vaak voor in de wereld van de grote aannemers: de overheid besteedt een groot project (bvb destijds de Liefkenshoektunnel) uit aan een tijdelijke vennootschap die bestaat uit meerdere grote aannemers, omdat één aannemer het werk alleen onmogelijk aankan.

Aansprakelijkheid van de vennoten

Kenmerkend voor de maatschap - net als voor alle vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid - is dat de vennoten onbeperkt aansprakelijk zijn. Aangezien er geen kapitaal is in de eigenlijke betekenis van het woord, en aangezien de vennoten geen inbreng hebben gedaan, kan hun aansprakelijkheid hiertoe niet beperkt worden.

Verhaalsmogelijkheden van de privé-schuldeisers
Het spreekt voor zich dat de privé-schuldeisers verhaal kunnen halen op het private vermogen van elk van de vennoten. Wanneer een vennoot een contract aangaat dat niets met de maatschap te maken heeft, dan staat hij, zoals iedere sterveling in dit land, met zijn ganse vermogen in voor die schuld. De schuldeiser kan evenwel geen beslag leggen op het aandeel van de vennoot in het gemeenschappelijk vermogen, wegens de doelgebondenheid van deze laatste. De vennoot zelf kan niet de ontbinding hiervan vorderen, laat staan dat een schuldeiser dat zou kunnen.

Verhaalsmogelijkheden van de vennootschapsschuldeisers
De vennoten in de maatschap zijn onbeperkt aansprakelijk. Dit betekent dat de vennoten met hun ganse vermogen instaan voor de schulden van de vennootschap. Wanneer een schuldeiser wil beslag leggen, kan hij dat zowel op het gemeenschappelijk vermogen tussen de vennoten als op het privé-vermogen van elke individuele vennoot. Hij moet hierbij zelfs geen voorrang voor het ene of het andere vermogen respecteren. Een een burgerlijke maatschap zijn de vennoten voor gelijke delen aansprakelijk, in een commerciële maatschap is er de hoofdelijke aansprakelijkheid. © 2007 - 2009 Guggenheimer, gepubliceerd in Juridisch (Zakelijk) op 08-02-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Guggenheimer is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Commanditaire Vennootschap (CV): De Commanditaire Vennootschap of CV -ook wel vennootschap bij wijze van geldschieting genoemd- is een vorm van vennootschap onder firma. Wat is nu precies het verschil tussen…
• Besloten Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid (BVBA): "De vennootschap" is een special die u wegwijs maakt in de elementaire beginselen van de Belgische vennootschappen. De grote principes zijn enerzi…
• De vennootschap onder firma (VOF) en de commanditaire venn: "De vennootschap" is een special die u wegwijs maakt in de elementaire beginselen van de Belgische vennootschappen. De grote principes zijn enerzij…
• Juridische ondernemingsvormen: Als startende ondernemer kom je op het punt dat je je gaat afvragen voor welke juridische ondernemingvorm je gaat kiezen. Iedere juridische ondernemingvorm heeft zijn voordelen…
• De VOF en haar juridische regels: Vennootschap onder firma is een samenwerkingsverband tussen 2 of meer personen om een bedrijf uit te oefenen. Inschrijving in het handelsregister is verplicht als de VOF zij…