De arbeidsovereenkomst: het onslag

De arbeidsovereenkomst zorgt vaak voor kopzorgen: hoelang duurt mijn opzegtermijn? Kan mijn baas mij ontslaan? Heb ik recht op moederschaps- of vaderschapsverlof? Al de antwoorden, in deze special. Alle onderwerpen naar Belgisch recht.

Algemeen

De eenvoudigste manier om aan een arbeidsovereenkomst een einde te maken, is in onderling overleg. Wanneer men met twee een overenkomst sluit, dan blijft men meester en kan men die achteraf altijd in onderling overleg wijzigen. Voor de arbeidsovereenkomst is dit evenzeer waar.
In principe moeten een werkgever of een werknemer geen reden opgeven om het ontslag te nemen of te geven. Zij moeten alleen de termijnen in acht nemen, en als zij dat niet doen, moeten zij gewoon de vergoedingen betalen.

Ontslag om dringende reden

In één omstandigheid is het wel nodig om een reden te geven, namelijk in geval van een ontslag om dringende reden. Een dringende reden, is een omstandigheid waardoor de professionele samenwerking ogenblikkelijk en volledig onmogelijk geworden is. In dat geval is het wel zo dat de werkgever het ontslag moet meedelen binnen de drie dagen nadat hij van deze feiten kennis heeft genomen, anders is het niet meer ogenblikkelijk en volledig onmogelijk samen te werken: blijkbaar was er ruimte voor getalm. Vanaf de kennisgeving van het ontslag begint een nieuwe termijn te lopen van drie dagen, waarbinnen de werkgever opgave moet doen van de reden van ontslag. Dit is niet onbelangrijk: als de werknemer achteraf de feiten of het zwaarwichtig karakter van de feiten voor de rechtbank betwist, kan de rechter alleen rekening houden met de gegevens die in deze tweede kennisgeving staan.

De opzegbrief: vormen

Er zijn drie manieren om de opzeg van de arbeidsovereenkomst te doen:

• Men geeft de brief gewoon aan de andere partij, en men laat het dubbel tekenen voor ontvangst. Het moment van afgifte telt dan als kennisname van de andere partij.
• Men stuurt een aangetekende brief naar de andere partij. Er is een onweerlegbaar wettelijk vermoeden dat de andere partij kennis neemt van de brief de derde werkdag (alle dagen behalve zon- en betaalde feestdagen) nadat hij verzonden is.
• Bij gerechtsdeurwaardersexploot: kennisgeving op het ogenblik van betekening.

Het ogenblik van kennisgeving is cruciaal: voor arbeiders (bedienden) begint de opzegtermijn te lopen, de eerste dag van de week (maand) die volgt op de week (maand) waarin de andere partij kennis heeft genomen van de opzegging.

Opzegtermijnen

Hier zijn grote verschillen tussen arbeiders en bedienden, ik behandel dit onderwerp dan ook in afzonderlijke artikels.

Opzeggen zonder het in acht nemen van een termijn?

Een overeenkomst die aangegaan is voor onbepaalde tijd, en die wordt beëindigd zonder dringende reden en zonder het in acht nemen van de opzegtermijnen, geeft aanleiding tot een schadevergoeding die gelijk is aan het bedrag van het loon dat overeenstemt met hetzij de duur van de opzeggingstermijn, hetzij het resterende gedeelte ervan. Men moet dit concreet invullen: een werkgever zal dus meer moeten betalen aan een bediende dan aan een arbeider, omdat de opzeggingstermijnen voor een bediende veel langer zijn. Een werknemer zal lagere bedragen moeten betalen dan zijn werkgever, omdat de termijnen die een werknemer in acht moet nemen lager zijn dan de bedragen die een werkgever in acht moet nemen.

Opzegging van een overeenkomst voor bepaalde tijd

Als de overeenkomst voor bepaalde tijd is aangegaan, of voor de uitvoering van een bepaald werk, dan is men een beetje strenger voor het vroegtijdig afbreken van de overeenkomst.
Degene die een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd of voor de uitvoering van een bpaald werk beëindigt voor het einde van de termijn, is een schadevergoeding verschuldigd die gelijk is aan het bedrag van het loon dat verschuldigd zou zijn tot aan het einde van de termijn. Er is evenwel een maximum: de schadevergoeding kan nooit meer bedragen dan het dubbel van de vergoeding die men zou moeten betalen bij onmiddellijke beëindiging (zonder dringende reden) van een gelijkaardig contract voor onbepaalde duur.