De legislatuur op federaal niveau

Het parlement is natuurlijk onderworpen aan de grillen van de politiek. Een legislatuur kan zijn volle duur uitdoen, maar evengoed is er halverwege een haar in de coalitieboter, en komt het tot een vroegtijdige ontbinding.

1 Normale duur van de legislatuur

Voor de Kamer van Volksvertegenwoordigers bepaalt art. 65 GecGW dat de legislatuur vier jaar duurt, en dat de ganse kamer om de vier jaar hernieuwd wordt. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld is dat laatste niet het geval.

De senatoren worden rechtstreeks verkozen om de vier jaar, op dezelfde dag als de Volksvertegenwoordigers.
Hier rijst een moeilijkheid wat betreft de gemeenschapssenatoren, aangezien de parle-menten van de gemeenschappen en gewesten voorkozen worden voor een legislatuur van vijf jaar, en bovendien niet vroegtijdig ontbonden kunnen worden.

2 Voortijdige ontbinding van de kamers

2.1 Ontbinding door de Koning
Vroeger was het een absoluut recht van de koning (lees: de regering) om het parlement naar huis te sturen. Het was de tegenhanger van de parlementaire controle op de regering: de re-gering kon het parlement ontbinden en het volk als scheidsrechter laten optreden door de verkiezingen.

Die mogelijkheid is nu erg beperkt, en staat beschreven in art. 46 GecGW. Concreet zijn er nog twee mogelijkheden:

• De Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft de regering in de minderheid gesteld, maar slaagt er niet in om een alternatief voor te stellen. Dit kan voorkomen in twee gevallen:
• De Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft een motie van vertrouwen verworpen en de termijn van drie dagen laten verstrijken zonder met een alternatieve coalitie voor de dag te komen.
• Door een initiatief van een lid van de oppositie, dat een motie van wan-trouwen heeft ingediend zonder een alternatieve coalitie.
• De koning kan ook, bij ontslag van de federale regering, de Kamer van Volks-vertegenwoordigers ontbinden, nadat die daar zelf mee heeft ingestemd.

Met andere woorden, de voortijdige ontbinding van de kamers is slechts mogelijk als de Kamer van Volksvertegenwoordigers zelf het initiatief neemt, of er ten minste mee instemt.

2.2 Ontbinding van rechtswege
Art. 195 GecGW
Na de bekendmaking van de verklaring tot herziening van de grondwet in het Belgisch Staatsblad zijn de kamers van rechtswege ontbonden.
Dit is al tweemaal een interessant middel gebleken om de verkiezingen te vervroegen.