Inrichting van het Arbitragehof

Het Belgische Arbitragehof is opgericht in 1989 en heeft zich ontpopt tot een van de top-drie rechtscolleges in ons land (naast het Hof van Cassatie en de Raad van State. Een bespreking kan dan ook niet uitblijven.

De raadsheren van het Hof

In het Arbitragehof hebben twaalf rechters zitting: zes Nederlandstalige en zes Franstalige. Minstens één van de rechters is een vrouw. De koning benoemt de rechters op voordracht van Kamer en Senaat, die elk om beurt een lijst van twee kandidaten opstellen. In de lijst is een rangorde voorzien: het wordt meestal de eerste, de tweede doet dienst als bloempot. De lijst moet aangenomen worden met een 2/3 meerderheid. Dit kan de illusie wekken dat een kandidaat dus de ruime steun van het parlement moet krijgen, echter niets is minder waar. De samenstelling van het Hof is gelijk aan de samenstelling van het federaal parlement: als iemand van (bvb) socialistische signatuur het opstapt, zal in het parlement iedereen weten dat het een socialistische kandidaat moet zijn. De partijen verstaan elkaar hierin, en wachten dus netjes elk hun beurt af.

De helft van de rechters is jurist. Deze zijn ofwel afkomstig uit de hoofste rechtscolleges, ofwel uit een rechtsfaculteit. De overige zes plaatsen (drie in elke taalgroep) zijn voor oud-parlementairen. Voor hen is geen rechtsdiploma vereist om zitting te hebben. Op dit moment zetelen er twee niet-juristen in het Hof. De ervaring leert dat zij dat daarom niet minder slecht doen dan de juristen. Deze samenstelling heeft er mede voor gezorgd dat het Hof zeer vlotjes geaccepteerd is in de politieke wereld. Politici plegen zich gemakkelijk neer te leggen bij een arrest van het Arbitragehof.

Hof Hof wordt geleid door twee voorzitters, een Nederlandstalige en een Franstalige. Elke taalgroep kiest zijn voorzitter. De facto wordt degene met de hoogste anciënniteit voorzitter. Elke voorzitter is om het jaar voorzitter in functie, en leidt in die hoedanigheid de vergaderingen en deliberaties. Bij vergaderingen met beide taalgroepen is zijn stem doorslaggevend.

Samenstelling van de zetel

Voor gewone zaken bestaat de zetel uit zeven rechters. In elke zaak hebben de twee voorzitters zitting. De andere vijf zijn ofwel twee Franstaligen en drie Nederlandstaligen, ofwel drie Franstaligen en twee Nederlandstaligen, afhankelijk van de voorzitter in functie: zijn taalgroep krijgt een meerderheid.

In geval van een uitspraak in voltallige vergadering zetelen de twaalf rechters. Indien er één verhinderd is mag er één van de andere taalgroep ook niet komen. In geval van delicate zaken, of voor het vellen van princiepsarresten zetelt het Hof in voltallige vergadering. Bij staking van stemmen is de stem van de voorzitter in functie doorslaggevend.