Nieuws of niet? Toets het met de A2BCDE-formule

Een persbericht bevat nieuws. Dat lijkt een open deur. Maar wat is ‘nieuws’ eigenlijk? Waarom is een ongeluk met één gewonde wel interessant voor de regionale krant en een aardbeving in China met doden en gewonden niet? Waar selecteren media op? Voor het begrip ‘nieuws’ gelden in het algemeen zes criteria. Deze achterhaalt u met de zogenaamde A2BCDE-formule (Gruteke).

Actualiteit

Wat actueel is, is nieuws. Dat iemand gisteren is overleden, is voor snelle media (internet, Teletext, krant) al geen nieuws meer. Tenzij het een ‘Belangrijk persoon’ betreft, zie het derde criterium. Dan gaat het nieuws over die persoon nog wel even door. Vaak is het dan informatie naar aanleiding van de nieuwsgebeurtenis: bijvoorbeeld de precieze doodsoorzaak, de plaats en datum van begraven, de reacties van de omgeving, etc. (zoals bij de dood van Michaël Jackson).
Ook onderwerpen die op dat moment in de belangstelling staan, en dus actueel zijn, trekken ander nieuws aan. Op het moment dat declaratiegedrag van hooggeplaatste personen een hot item is, zijn ‘onkostenvergoedingen’ nieuws. Of bijvoorbeeld het salaris van directeuren van goededoelenstichtingen.

Afwijking

Wat afwijkt is eerder nieuws dan wat gewoon is. Daarom is “Man bijt hond” meer nieuws dan “Hond bijt man”. Een Nederlandse burger die 110 wordt, is daarom ook nieuws. Een minister die de pers vlot en duidelijk te woord staat, is minder nieuws dan een minister die dichtklapt voor de camera. Denk aan het interview van GeenStijl met Ella Vogelaar, destijds minister van Wonen, Wijken en Integratie . Een 13-jarig Nederlands meisje dat een zeilreis rond de wereld wil maken, is meer nieuws dan een 35-jarige Nederlandse man die dat wil gaan doen.

Belangrijkheid

Nieuws is ook iets waarbij voor veel mensen wat op het spel staat. Zoals een concert in de Arena in Amsterdam dat is afgelast, of een nieuwe regeling voor de aftrek van de hypotheekrente.
Ook uitlatingen van belangrijke personen, of autoriteiten, hebben een relatief grote nieuwswaarde. Als Obama zegt ‘We can change’ heeft dat een grotere nieuwswaarde dan wanneer de premier van Groot Brittannië dat zegt. En de uitlatingen van de voorzitter van de Nederlandse bank over bijvoorbeeld de financiële crisis zijn veel meer nieuws dan de uitspraken van een lokale Rabobank-bestuurder.

Conflicten

De jaarvergaderingen van beursgenoteerde ondernemingen zijn over het algemeen geen nieuws. Maar als er conflicten dreigen, zoals in 2009 bij de Fortis-aandeelhoudersvergadering, is het wel nieuws. Als aandeelhouders aanvaringen hebben met de Raad van Bestuur, gaan journalisten er een groter verhaal over schrijven. Ook rellen, bijvoorbeeld met ME en politie bij nationale evenementen, zijn om die redenen nieuws.

Dichtbij

Iets waarvan de lezers van het medium zelf de gevolgen ondervinden, is meer nieuws dan iets wat verder weg staat. Zo is een staking van het Nederlandse openbaar vervoer nieuws voor een groot aantal mensen in Nederland. Als een energiebedrijf één verkeerde rekening stuurt, komt geen journalist uit zijn stoel. Maar als blijkt dat een miljoen mensen een foute rekening heeft ontvangen, dan is dat nieuws.
Gebeurtenissen die dichtbij ons plaatsvinden, hebben meer onze belangstelling dat iets wat aan de andere kant van de wereld plaatsvindt. Daarom is een nationale gebeurtenis met vier doden (zoals het branddrama in Kampen) meer nieuws dan een ramp met honderden doden aan de andere kant van de wereld. De nationale gebeurtenis haalt de voorpagina, terwijl de ramp ver weg ook verderop in de krant zal staan en lager in de ranking van het digitale nieuws.

Emotie

Last but not least is de rol van emotie. Emotie heeft een hoge nieuwswaarde. Een minister die tijdens het debat in de kamer in huilen uitbarst is per definitie nieuws.

Toepassing van deze nieuwscriteria

Wat kunt u met deze criteria?U kunt ervoor zorgen dat de titel van uw persbericht nieuws bevat. Zo brengt een titel als:

• "KLM brengt nieuw sta-concept"

totaal geen nieuws. Wat 'sta-concept'? Waar gaat het over? Beter is bijvoorbeeld:

• "KLM introduceert staplaatsen in vliegtuig"

Het is direct duidelijk waar het om gaat en dat het afwijkt van het gewone. Het gaat daarnaast veel mensen aan (Dichtbij). Kortom, het is nieuws.