Conflictmanagement: Voorwaarden voor een conflict (deel 5)

In elk conflict staat uiteindelijk de menselijke factor centraal. Motivatie, gevoel, emotie, competenties, vooroordelen enz... zijn voorwaarden die meespelen bij het ontstaan en in stand houden van een conflict

Voorwaarde 7

De menselijke factor:
motivatie, gevoelens,(tekort schietende) bekwaamheden, gering realisme, vooroordelen. In het voorafgaande is een aantal zeer belangrijke conflictbevorderende voorwaarden aan de orde gesteld, die (grotendeels) structureel zijn betrokken op het sociale systeem waarin het conflict zich afspeelt.

Menselijke capaciteiten en motieven, gevoelens, speelden wel mee in deze eerder genoemde voor. waarden, zoals in inadequate informatieverwerving en verwerking, of in het streven naar zinvol werk, eigen bewegingsruimte, e.d. Het is echter nuttig daarnaast expliciet aandacht te schenken aan menselijke eigenaar. digheden (tekortkomingen) als mede-oorzaak van conflicten.

Mensen kunnen zich soms niet gedragen zoals zij willen. De leden van een sportteam, die weten dat zij op een bepaalde wijze moeten samenspelen om samen te kunnen winnen (het overkoepelend belang, voorwaarde 5), doen dat soms niet, bijvoorbeeld omdat zij zich door vermeend eigenbelang laten meeslepen. Zij willen zelf een uitstekende indruk maken op het publiek of op een selectiecommissie. Dat is dan ‘egoïstisch spel’, dat verwijst naar verkeerde motivatie.

Een andere reden daarvan is dat zij de situatie verkeerd beoordelen: ‘zag niet dat teamgenoot er beter vóór stond’, en dit verwijst naar verkeerde waarneming. Ook doen zij soms niet wat goed voor hen is, omdat zij op het kritieke moment falen: ‘faalde in de afwerking’, ‘aarzelde te lang met het afspelen van de bal’. Dit is een verwijzing naar te kort schietende technische bekwaamheid. Een tekort aan realiteitszin kan ook Conflictbevorderend zijn. Als een partij de eigen mogelijkheden overschat, de doelen te hoog stelt, roept dit automatisch antagonisme op bij een tweede partij, die het met deze taxatie niet eens is.

Evenzeer is de taxatie inzake de kans op een goede baten-/ kosten verhouding bij een conflict vaak beslissend voor het conflictgedrag van ieder der beide partijen. Ook het tekort aan persoonlijk realisme draagt dus bij tot conflicten.

Sympathieën en antipathieën tussen bepaalde mensen, die niet zijn te herleiden op structurele factoren, kunnen eveneens conflictbevorderend werken.Sympathieën sluiten soms uit, leiden tot wederzijdse voorkeurbehandelingen die negatief kunnen overkomen en vormen dan een bron voor een conflict. De ‘incompatibilité des humeurs’ tussen twee personen is even bekend als het ‘historisch antagonisme’ tussen produktie- en commercie-onderdelen, tussen lijn en staf, tussen levens- en schadeverzekering.

Uit de laatste toelichting blijkt al dat ik van mening ben dat wij deze menselijke factor niet mogen overschatten.
Conflicten worden te gemakkelijk herleid tot conflicten tussen individuen, maar zijn in veel van dergelijke gevallen toch structureel, en dan toch primair conflicten om schaarse goederen, om schaarse (machtposities), gevoed vanuit structureel bepaalde, onvoldoende communicatie, enz.

Tussen groepen bestaan ook emotioneel geladen vooroordelen die niet afgeleid kunnen worden van persoonlijke factoren: men kent elkaar niet eens, maar veroordeelt elkaar wel! Bovendien geldt dat de individuele tekortkomingen die conflictbevorderend werken vaak kunnen worden vertaald in andere voorwaarden, zoals het niet herkennen van
overkoepelende doeleinden of onjuiste verwerving en verwerking van informatie. Dit laatste betekent echter niet dat de individuele persoonlijkheidskenmerken kunnen worden herleid op deze structurele factoren.De menselijke factor blijft dus een belangrijke, eigensoortige conflictbron.

Voorbeeld voor voorwaarde 7

Twee personen, deel uitmakend van een werkgroep, verkeerden in een latent conflict. Het bleek dat intuïtief bij ieder van hen de haren overeind gingen staan als ze met elkaar te maken hadden.