Ontslag van rechtswege

Een ontslag kan ook plaatsvinden van rechtswege. De arbeidsovereenkomst wordt geëindigd zonder dat daartoe een partij iets voor hoeft te doen. Dit kan gelegen zijn in een ontbindende voorwaarde neergelegd in de arbeidsovereenkomst, maar ook in de dood van de werknemer of wanneer een bepaalde datum aanbreekt.

De ontbindende voorwaarde

Een arbeidsovereenkomst eindigt van rechtswege wanneer de ontbindende voorwaarde, neergelegd in de arbeidsovereenkomst, zich voordoet. Tussen de werkgever en de werknemer is een voorwaarde opgenomen, door het aanbreken van die voorwaarde eindigt de verhouding tussen de partijen. Men kan denken aan seizoensarbeid. Tussen werkgever en werknemer is er een afspraak dat de werknemer voor de werkgever gedurende een bepaald seizoen zal komen werken. Eindigt het seizoen, dan eindigt ook de arbeidsovereenkomst. Het behouden van de werknemer is niet meer nodig, omdat de werkgever geen werk meer heeft voor de werknemer. Niet elke ontbindende voorwaarde is natuurlijkerwijs toegelaten.

Het overlijden van de werknemer

De dood van de werknemer is een andere beëindiginggrond (artikel 7:674 BW). De werknemer verricht persoonlijk arbeid, hetgeen inhoudt dat hij de persoon is die werkt (een ander kan geen werk voor hem doen, want dan is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst). Doordat de werknemer ophoudt te bestaan, verricht hij ook geen persoonlijk arbeid en eindigt dus de arbeidsovereenkomst. Dit ligt anders wanneer de werkgever overlijdt (artikel 7:675 BW). De arbeidsovereenkomst blijft bestaan. Dit heeft te maken met het feit dat de werkgever voor een onderneming werkt, die onderneming houdt niet op te bestaan. Met andere woorden de werkgever kan vervangen worden door een andere persoon, tenzij de onderneming een eenmanszaak is. In dit laatste geval eindigt de arbeidsovereenkomst ook niet van rechtswege, maar het zou logischer zijn wanneer de arbeidsovereenkomst zou eindigen. De wetgever heeft dit ook ingezien en heeft het daarom mogelijk gemaakt om bij het overlijden van de werkgever de arbeidsovereenkomst te doen eindigen door de erfgenamen van de werkgever of door de werknemer zelf.

De arbeidsovereenkomst voor bepaalde duur

De meest gehanteerde vorm van einde van rechtswege is de tijdelijke arbeidsovereenkomst. Er wordt een contract afgesloten tussen werkgever en werknemer voor een bepaalde duur, bijvoorbeeld een jaar. Passeert het jaar, dan zal de overeenkomst van rechtswege eindigen (artikel 7:667 BW). Blijft de werknemer na het jaar of na het verstrijken van de gegeven datum, nog werken dan kan er sprake zijn van een stilzwijgende voortzetting. De arbeidsovereenkomst wordt dan met ten hoogste een jaar verlengd (artikel 7:668 BW).

De einddatum
Hanteren de partijen een einddatum, dan dient de einddatum te voldoen aan de eis dat de datum objectief en onafhankelijk van de wil van de partijen te bepalen is. Is een datum niet objectief te bepalen, dan telt de einddatum niet. Een voorbeeld hiervan kan zijn dat bedongen wordt dat de arbeidsovereenkomst (van rechtswege) eindigt wanneer er geen werk meer is voor de werknemer. Wel is toegestaan wanneer de partijen afspreken dat de arbeidsovereenkomst eindigt wanneer het in Groningen zal vriezen tot 5 graden Celsius onder nul.