Werkgelegenheid oliebranche

Dit artikel gaat specifiek in op de vraag en aanbod van arbeidskrachten in de branche van Royal Dutch Shell. Daarbij zal ook gedeeltelijk ingegaan worden op het personeelsbestand van Royal Dutch Shell. De Werkgelegenheid in de branche van Royal Dutch Shell wordt groten deels bepaald door de grotere oliemaatschappijen. Denk hierbij aan ChevronTexaco, ExxonMobil, Royal Dutch Shell en BP. Royal Dutch Shell zal in dit artikel de hoofdrol krijgen.

Royal Dutch Shell

Royal Dutch Shell is in Nederland aanwezig met activiteiten in alle vijf divisies van de Groep - Olieproducten, Chemie, Gas & Elektra, Exploratie & Productie en Duurzame Energie. Alle vijf divisies hebben nauwe banden met elkaar. De laatste jaren heeft Shell ook meer activiteiten in de Transport. Daarbij is Shell een grote vis in een kleine vijver. Dat wil zeggen dat het bedrijf met ieder van de activiteiten tot de grootste ondernemingen in die bedrijfssector hoort. Dit betekent een belangrijke rol in de algemene economische en sociaal-maatschappelijke structuur in ons land. Shell kent geen (of nauwelijks) serieuze concurrenten in de Nederlandse branche. Met dit feit zijn wij tot de conclusie gekomen om de arbeidsmarktanalyse van de internationale delfstoffenwinning-, (duurzame) energie-, Exploratie-, gas- en olieproductenbranche in kaart te brengen. Met een internationale arbeidsanalyse van de branche leveren we meer bijdrage aan de bedrijfsstrategie van Royal Dutch Shell.

De werkgelegenheid in de branche

Om de internationale werkgelegenheid in de branche te analyseren hebben we de 4 grootste concerns genomen.
Shell in Nederland telt een kleine elfduizend medewerkers, zo'n tien procent van Shells wereldwijde personeelsbestand. Gemiddeld vijftien procent van het resultaat van Shell wordt in Nederland verdiend. Dat wil zeggen dat Shell erg actief is in het buitenland. Shell kent 4 belangrijke concurrenten in de internationale olie en brandstofbranche. Dat zijn BP, ChevronTexaco, ExxonMobil en Total. Shell is in vergelijking tot haar belangrijkste concurrenten veel actief in andere landen. Shell is actief in 140 verschillende landen en heeft wereldwijd 112.000 werknemers. `s Werelds tweede oliegigant marktleider BP heeft ongeveer 93.000 medewerkers. ExxonMobil heeft activiteiten in al meer dan 200 landen. Het olieconcern heeft ongeveer 3500 werknemers in de Benelux en ongeveer 88.300 wereldwijd (2003). Total had in 2004 111.401 werknemers. ChevronTexaco, het is na ExxonMobil, Royal Dutch Shell en BP . Het hoofdkantoor is gevestigd in San Ramon, Californië. Het bedrijf heeft ruim 60.000 werknemers en de omzet in 2004 bedroeg ruim 174 miljard dollar.

Na een beknopte introductie over de 4 grootste oliemaatschappijen ter wereld krijgt u een verdere verdieping in het personeelsbestand van de vier belangrijkste oliemaatschappijen. In een onderzoek van de ontwikkelingen in het personeelsbestand van Exxon, BP en Shell van 1951 tot en met 1971 kwam naar voren dat de oliemaatschappijen zware concurrentiecompetentie hadden. Alle drie grote oliemaatschappijen hebben door de jaren heen veel geïnvesteerd in HR-management. Er kwam steeds meer interne selectieprocedures en de functie-eisen werden steeds meer flexibeler. Als we een kijkje nemen in het verleden zien we dat Shell altijd een belangrijk werkgevers is geweest. Wanneer we een vergelijking maken van de personeelsbestandontwikkeling van Shell en Exxon zien we dat Shell sterk in haar schoenen stond in de laagconjuncturen. Ondanks het groot aantal werknemers in de jaren 1945 tot 1971 had Shell haar omzetcijfers laag vergeleken met de twee grote concurrenten BP en Exxon. Ook de olieproductie was niet altijd hoger in vergelijking met de twee concurrenten.

Gedurende magere jaren 1987-97 reduceerden Shell (-29.000), BP (-25.000) en Exxon (-20.000) hun personeelsbestand. De consolidatie in de daaropvolgende jaren riep deze trend een halt toe. Door diverse fusies en overnames kregen Exxon, BP en Shell er respectievelijk 42.600, 34.850 en 28.000 werknemers bij. Sindsdien is er een lichte daling. Bij de Franse oliemaatschappij was er ook sprake van inkrimping in de personeelsbestand. In de jaren 2000-2004 heeft Total zowel dalingen als stijgingen in haar personeelsbestand gehad. Van 2000 tot 2003 had de Franse oliemaatschappij een inkrimping in haar personeelsbestand. Na 2003 is er een lichte stijging in het personeelsbestand van de Franse oliemaatschappij. ChevronTexaco, de Amerikaanse oliemaatschappij, heeft door de jaren heen veel mensen moeten ontslaan. Dit kwam met name door de fusies en de overnames. ChevronTexaco had in 2005 53.440,00 werknemers. Dit is een daling vergeleken met het jaar daarvoor. In 2004 was de personeelsbestandgrootte 60.000.

Personeelsbestand
Total SA	2004	2003	2002	2001	2000
	111401	110783	121469	122025	123303

Hoe de werkgelegenheid in de branche de komende jaren eruit gaat zien is niet makkelijker te voorspellen. Dit komt doordat er in de branche onverwachte fenomenen plaatsvinden. Hiermee doelen we vooral op de onverwachte overnames en fusies. In beide gevallen is er vooral sprake van het verkleinen van het personeelsbestand om optimaal gebruik te maken van de schaalvoordelen. Ook zijn er andere aspecten die te maken hebben met de ontwikkelingen in de werkgelegenheid van de branche. De groeiende vraag naar duurzame energie zorgt voor veel werkgelegenheid in de branche. Steeds meer oliemaatschappijen investeren in de duurzame energie. De oliemaatschappijen nemen hierbij veel werknemers aan. Meestal kan een vacature niet vervuld worden door de interne werknemer. De competenties en diploma`s van een interne sollicitant sluit meestal niet aan de functie-eisen in de duurzame energie.

Ook kunnen we een voorzichtige voorspelling doen met de cijfers van de Europese commissie over de afhankelijkheid aan olie. Voor wat betreft de olie neemt de afhankelijkheid van de Europese Unie van 76% in 2002 tot 94% in 2030. Voor gas was de Europese Unie in 2002 nog 49% afhankelijk van gas importen, en zal dit in 2030 voor 81% het geval zijn. Bovendien is aantal van die overblijvende landen politiek allerminst stabiel. Naast de toenemende afhankelijkheid van de leveranciers van de fossiele brandstoffen is er sprake van een toenemende economische kwetsbaarheid door instabiele en hoge olieprijzen. Ook de toenemende druk op aanwezige voorraden neemt toe. De explosieve economische groei van landen als China, India en Brazilië zijn reeds voelbaar. In de oliebranche groeit de werkgelegenheid vooral op het gebeid van Techniek. De grote oliemaatschappijen investeren steeds meet in de afdelingen Advies&engineering. De 4 grootste oliemaatschappijen geven ook steeds meer bedrijfsopleidingen. Dit geeft weer een duwtje in de rug van de groeiende werkgelegenheid in de branche. De grote olieconcerns hebben er wel gebaat bij om zo goedkoop mogelijke werknemers aan te nemen. Doordat de grote olieconcerns globaal werken geven zij de voorkeur aan werknemers die lage loonkosten hebben.

Bestaande invloeden naar de werkgelegenheid in de branche

Economie
De werkgelegenheid in de branche heeft verband met diverse zaken. Of de branche conjunctuurgevoelig is valt te twijfelen. De vraag naar olie in de industriële landen heeft ondanks de stabiele prijzen een rechte lijn aangehouden. In sommige crisisjaren is de vraag nauwelijks verminderd. Maar de wens naar alternatieve energie en brandstoffen is wel toegenomen. Economen redeneren dat de olieprijzen zullen stijgen naarmate de vraag harder groeit dan het aanbod, en dat dit zal aansporen tot verder opsporen en ontwikkelen van olievelden. Hiermee neemt de werkeenheid in de branche toe. Alvorens olie kan worden gewonnen, dient deze eerst te worden ontdekt. De investeringen om olievelden te vinden creëert een bepaalde hoeveelheid werkgelegenheid.

Wanneer de economie groeit kan de vraag naar olie groeien in de industriële sector. Dit komt doordat de vraag naar industriële producten zijn gegroeid. De industriële producten hebben nauwe banden met de oliebranche. Doordat de vraag in de oliebranche groeit zullen er meer werkplaatsen komen. De werkeenheid groeit hierdoor in de branche.

Demografie
De demografische factoren (bevolkingsgroei en bevolkingssamenstelling) zijn ook relevante ontwikkelingen in de branche. De vraagkant was altijd de westerse industriële landen geweest. Hier kwam een verandering in. De economieën van de opkomende industrielanden stijgt maar door. De verwachting is dat de vraag naar olie in de opkomende economische markten (India, China en Brazilië) door zullen groeien. Dit heeft gedeeltelijk te maken met de bevolkingsgroei in de opkomende industrielanden. De bevolkingsgroei in de opkomende economieën hebben twee sterke oorzaken: een groter geboortecijfer dan sterftecijfer en een grotere toestroom van inwoners door immigratie dan de uitstroom door emigratie. Daarbij als gevolg is de bevolkingssamenstelling in de branche divers. De diversiteit in de branche is zeer hoog doordat de oliemaatschappijen steeds meer globaler werken. Zoals eerder vermeld heeft Shell aanwezig in 140 verschillende landen. Hiermee merken we al een duidelijk groot diversiteit in de oliemaatschappij Shell. De grootste concurrenten van Shell proberen hun marktaandeel te vergroten door in steeds meer landen actief te zijn. De diversiteit wordt nog eens vergroot door de overnames en de fusies in de branche.

Politiek
De Europese politiek stimuleert de laatste jaren vooral de duurzame energie productie. De verwachting is dat de fiscale voordelen zullen toenemen wanneer er duurzame energie wordt geproduceerd. De serieuze concurrent van Shell, BP (Beyond Petroleum), heeft het grootste marktaandeel op het gebied van de duurzame energie. Vooral in de wind- en zonne-energie investeert het petroleumbedrijf veel financiën in. Dit wordt erg waardeert door de Europese overheden. Amerika heeft minder streng beleid jegens de olieproductie. Het Verdrag van Kyoto werd in 1997 opgesteld in de Japanse stad Kyoto en regelt de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. De Europese Unie heeft het Verdrag begin 2002 bekrachtigd. De VS echter hebben het overeengekomen verdrag niet ondertekend. De president George W. Bush vreesde voor schade aan de Amerikaanse economie. In de VS proberen meerdere staten wel iets te doen om de uitstoot te verminderen. De Amerikaanse president voorspelde hiermee een daling van de werkgelegenheid de branche en in alle staten. Na de Kyoto-verdrag is de werkgelegenheid nauwelijks gedaald of nauwelijks gestegen in de branche. De Nederlandse politiek zoekt een compensatie in de werkgelegenheid van de branche. De werklozen die uit de oliebranche komen hebben in de meeste gevallen geen moeite om een werk te vinden in de andere branches/sectoren.

Individualisering
Het proces waardoor mensen zelfbewuster en meer als individu in plaats van als groep in de samenleving komen te staan heeft gezorgd voor de 24-uurs economie. Ook is de flexibilisering hierdoor toegenomen. De werkgevers in de branche hebben hier veel profijt aan. De branche is vernieuwd met de komst van individualisering en informatisering. De werknemers zijn hiermee multi-inzetbaar geworden waardoor de bedrijven efficiënt en effectiever om kunnen gaan met hun personeel. De vacatures in bedrijven zullen intern ingevuld worden naarmate de individualisering en flexibiliteit groeit.

Hoe kan Shell inspelen op de veranderingen op de arbeidsmarkt?

Het is voor Royal Dutch Shell uiterst van belang om de arbeidsmarktontwikkelingen te volgen. Er moet constant arbeidsmarktanalyses worden gemaakt om te kunnen anticiperen op de arbeidsmarktontwikkelingen. Er moeten arbeidsmarktprognoses worden gemaakt voor bepaalde perioden om de tekortkomingen in het personeelsbestand te oplossen. De volgende onderwerpen zijn hierbij uiterst van belang: in- door- en uitstroom van personeel, personeelsbeleid, loopbaanbeleid/mobiliteit van personeel binnen de organisatie binnen de organisatie en/of branche. Ook is het verstandig om regelmatig naar de periodieke arbeidsmarktprognoses van CWI te kijken.

In- door- en uitstroom van personeel
Royal Dutch Shell is er gebaat bij om de instroombeleid alleen in te voeren bij vacatures waar creativiteit en deskundigheid wordt geëist. Meestal zijn dit soort beroepspersonen moeilijker te werven. Maar het is meestal handiger wanneer een vacature intern wordt ingevuld. Dit zorgt veel voor kostenvoordeel en Shell heeft veel voordelen hierbij bij het besparen van tijd. Royal Dutch Shell moet dus altijd eerst een overweging maken of een vacature intern te vervullen is. Wanneer het personeel doorstroomt groeit de flexibiliteit van het personeel. Door de flexibiliteit worden de personeel multi-inzetbaar en hierdoor zal de personeelskosten verlagen. Een bijkomende effect is dat bij het doorstromen van personeel de motivatie zal worden verhoogd. Bij promotie is er altijd sprake van nieuwe uitdagingen, waardoor de motivatie van het personeel verhoogd wordt. Bij de doorstoombeleid zullen de personeelsfunctionarissen geen langdurige selectieprocedures ondergaan. De personeelsfunctionarissen kunnen dus nu meer verdiepen in andere onderwerpen als arbeidsproductiviteit, arbeidsmotivatie, arbeidsontwikkeling enz. Royal Dutch Shell meot wel een periodiek inzetsbaarheidsonderzoek houden. Hiermee heeft de organisatie zicht in de inzetbaarheid en de kansen en bedreigingen waar ze mee (kunnen) geconfronteerd.

Zoals uit figuur 12. blijkt, maakt de in- door- en uitstroom onderdeel uit van de personeelsplanning binnen een organisatie Prestatie- en ontwikkelingsmanagement moet uiteindelijk leiden tot gefundeerde beslissingen over beloning, door- en uitstroom. Bij doorstoomgesprekken moeten de uitkomsten van functioneringsgesprekken en ontwikkelingsgesprekken beslissend zijn.

Ook Royal Dutch Shell kent bepaalde soorten uitstromen in het personeelsbestand. De redenen bij uitstroom zijn: pensioen, WAO, stoppen met werken, ontslag nemen/krijgen, overstappen naar andere werkgever(s) en persoonlijke redenen of bijzondere vormen van redenen. Volgens een onderzoek is de grootste reden van uitstroom overstap naar een andere werkgever. Om de uitstroom tegen te gaan moeten een aantal factoren die van invloed zijn bij de uitstroom bestudeert. Hieronder lees je de drie factoren die van invloed zijn op de uitstroom van personeel.

Individuele factoren
Hieronder vallen de volgende variabelen onder: demografie, leeftijd, geslacht, opleiding, waarden interesses ambities en capaciteiten. Shell kan deze variabelen positiever uitdrukken wanneer de organisatie meer interesse toont aan de individuele belangen van werknemers. Shell moet de onenigheid in meningen tussen de werknemers en hogere werknemers (leidinggevenden) verkomen. Wanneer er geen conflicten zijn op de werkvloer kan de motivatiepeil van werknemers nauwelijks beschadigd worden. Door de toenemende interesse in werknemers zal de interesse in de organisatie door de werknemers toenemen, waardoor er minder kans is op uitstroom.

Factoren met betrekking tot de werksituatie en –organisatie
Voorbeelden van dergelijke factoren zijnde mate van verantwoordelijkheid en zelfstandigheid in werk, salaris en arbeidsvoorwaarden en kenmerken van de organisatie als grootte en centralisatie. Hierbij moet de organisatie aandacht geven aan de werkdruk van het personeel. Shell moet ervoor zorgen dat de stressbestendigheid onder het personeel versterkt zal worden. Dit kan de organisatie doen door stressbestendigheidoefeningen en -cursussen.

Economische factoren
Hierbij spelen de economische variabelen een rol. Wanneer een personeel in een ander bedrijf gunstige arbeidsvoorwaarden voor zijn/haar neus krijgt zal hij/zij sneller overstappen. Soms kan het nodig zijn om voor een waardevolle werknemer, hele specifieke maatregelen te nemen, gericht op het wegnemen van de redenen van de vertrekintentie. Als voor een medewerker bijvoorbeeld het werk steeds moeilijker te combineren is met zorgtaken, kan het aanbieden van kinderopvang of flexibelere werktijden uitkomst bieden.

Personeelsmanagement
De personeelsmanagement is een complex geheel van opvattingen, instrumenten en methoden gericht op het vormgeven van arbeidsrelaties in organisaties, zodat deze productief (en acceptabel) zijn voor alle partijen. Personeelsmanagement kent drie dimensies: ruildimensie, samenwerkingsdimensie en gezagsdimensie. Het personeelsbeleid moet afgestemd met deze drie dimensies. Veranderingen op de arbeidsmarkt vereisen wel bijwerkingen in het personeelsbeleid om de organisatie “gezond”te houden. Wanneer er weinig afgestudeerden worden verwacht moet Shell hierop anticiperen. Dit kan Shell doen door personeelsbehoefte te plannen. De factoren die een rol spelen in de arbeidsmarkt moet regelmatig worden bekeken en de veranderingen op de arbeidsmarkt moeten nauwkeurig worden bijgehouden. Dit is een van de belangrijkste onderdelen van het personeelsmanagement. Hieronder vind je de factoren die van invloed zijn op de arbeidsmarkt.

Loopbaan/mobiliteit
De veranderingen in de loopbaan en de mobiliteit van personeel moet continue, planmatig, systematisch en optimaal afgestemd worden. De afstemming van de behoeften en mogelijkheden van de organisatie en de wensen en mogelijkheden van de medewerkers moeten resulteren in individuele loopbaanplannen en loopbaanbegeleidingen. De (externe) mobiliteitszucht van het personeel kan voordelig zijn voor Royal Dutch Shell. Zoals eerder vermeld is Shell aanwezig in 140 verschillende landen. De loopbaanfasen en de daaruit voortvloeiende activiteiten functioneren een continue en adequate bezetting van zowel management als specialistische functies. Hierbij is het wel het hoofddoel om ontwikkelingsmogelijkheden te scheppen voor werknemers. Royal Dutch Shell doet er verstandig aan om een overweging te maken naar de effectiviteit en efficiency van een ontwikkelingsprogramma. Niet alle werknemers hebben de kwaliteiten en verwachtignen niet om dure ontwikkelingsprogramma`s te volgen. De functioneringsgesprekken en de beoordelingsgesprekken spelen hierbij een grote rol. Personeelsoverschot in de ene Shell kan de personeelsbehoefte in een ander Shell verkleinen. © 2008 Aron, gepubliceerd in Banen (Zakelijk) op 18-08-2008, laatst gewijzigd op 21-08-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Aron is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Meso analyse Shell: Meso analyse is een analyse van de nabije omgeving van Shell. Het gaat bij deze analyse vooral om interne concurrentie, externe concurrentie en potentiele concurrentie. Het wordt duidelij…
• Royal Dutch Shell: Royal Ducth Shell is een oliegigant die veel macht heeft in de wereld. Zij opereert wereld wijd en heeft haar hele bedrijfskolom in haar macht. Dit betekent van olie winning tot benzine ve…
• Gebruik van e-HRM door Shell: E-HRM is belangrijk voor veel bedrijven in de wereld. Zo is E-HRM ook een belangrijk onderdeel voor Shell. Er word duidelijk in dit artikel hoe Shell e-HRM gebruikt en in welke…
• Shell en e-learning: Shell gebruikt e-learning in grote maten. In dit artiekel zal veel duidelijk worden waarvoor Shell e-learning gebruikt en waarom. Ook zal duidelijk worden in welke maten Shell e-learning…
• Macro analyse Shell: Macro analyse van Shell haar omgeving. De macro analyse gaat over de omgeving die je niet kan sturen. Dit heeft allemaal met de economie te maken of met de regering. Het is moeilijk te v…

Bronnen en/of referenties

• www.Shell.com