Verplichtingen Werkgever (Rechten Werknemer)

De werkgever heeft een aantal verplichtingen t.a.v. de werknemer en dient zich te houden aan o.a. de Wet minimumloon, CAO en de Wet minimum vakantiebijslag. Er zijn ook wettelijke regelingen i.z. gelijk loon voor man en vrouw of een tijdige loonbetaling, arbeidsonge-schiktheid, vakantiedagen en vakantiegeld. Tevens zaken als arbeidsomstandigheden en veiligheidsvoorschriften zijn wettelijk vastgelegd. Dit en meer over wettelijke regelingen en verplichtingen van de werk-gever (rechten werknemer).

Wettelijke Verplichtingen Werkgever

Wettelijke regelingen. Er is een wettelijke regeling over de aan de werknemer toekomende beloning c.q. loon. De Wet minimumloon en de Wet minimumvakantiebijslag bepalen dat het overeengekomen salaris niet mag liggen op een niveau, onder dat van het minimumloon of minimumjeugdloon (afhankelijk van de leeftijd van de betrokken werknemer). Zie voor nadere informatie Minimumloon & Minimumjeugdloon. Tevens zijn er wettelijke regelingen ten aanzien van o.a. vakantiedagen, vergoedingen, tijdige loonbetaling, loongeschillen en arbeidsomstandigheden (veiligheidsvoorschriften). De belangrijkste verplichtingen die een werkgever of andersom geformuleerd, welke rechten een werknemer heeft, wordt nader besproken in dit atikel.

Gelijk Loon Man en Vrouw

Gelijkberechtiging Loon. De Wet bepaalt gelijk loon voor mannen en vrouwen. Een werknemer heeft recht op een even groot loon of salaris als door de werkgever wordt betaald aan een werknemer van de andere sekse die gelijkwaardig arbeid verricht.

Wettelijke regeling 1975. Deze wettelijke regeling dateert uit 1975 en bestrijdt in de praktijk voornamelijk discriminatie wat betreft loon of salaris van de vrouwelijke werknemer. Hoewel er nog wel enkele andere wettelijke loonbeperkende voorschriften zijn, worden werkgever en werknemer voor het overige grotendeels vrijgelaten in de vaststelling van de overeen te komen loonhoogte.

CAO. De hoogte van het loon wordt in principe bepaald in de CAO c.q. is in de CAO geregeld en is een wettelijke basis, waar de werkgever zich aan dient te houden. (In de praktijk betreft dit vooral de garantie voor de werknemer t.a.v. het minimum aan te betalen loon dat de werkgever verschuldigd is).

Loonbetalingsverplichting Arbeidsovereenkomst

Loon en Arbeidsovereenkomst. De verplichting van de werkgever om de werknemer loon voor de verrichtte arbeid te betalen is een voorwaarde voor het aannemen van het bestaan van een arbeidsovereenkomst. Anders geformuleerd, als deze verplichting van de werkgever ontbreekt, is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst (ondanks het feit dat er arbeid is verricht). Nader informatie hieromtrent is te vinden in De Arbeidsovereenkomst.

Vervallen Verplichting. Omgekeerd geldt dat in het geval er tussen partijen wel een arbeidsovereenkomst bestaat, de loonbelastingverplichting voor de werkgever vervalt voor de periode waarin de werknemer de overeengekomen werkzaamheden niet heeft verricht, althans zo luidt de hoofdregel.

Loonaanspraken Werknemer

Arbeid en Loon. Het beginsel van geen arbeid - geen loon, kent vele in de wet geregelde uitzonderingen. Zo vervallen uiteraard de loonaanspraken van de werknemer niet als deze wel bereid is werkzaamheden te verrichten, maar hij/zij het werk niet kan uitvoeren door omstandigheden die voor risico van de werkgever dienen te worden gebracht. Zoals bijvoorbeeld werknemers in de chemische industrie, die hun werkzaamheden niet kunnen verrichten omdat door een staking elders de voor het productieproces benodigde grondstoffen niet worden aangeleverd.
Tevens is de werkgever niet van zijn loonbetalingsverplichting ontslagen in geval de werknemer de begrafenis van naaste bloedverwanten bijwoont, alsmede aan een door de wet of de overheid opgelegde verplichting voldoet. Partijen kunnen echter wel schriftelijk overeenkomen dat ook in de hierboven omschreven situaties en gevallen, de werknemer geen recht heeft op loondoorbetaling.

Arbeidsongeschiktheid Ziekte

Arbeidsongeschiktheid. De meest voorkomende situatie waarin de werknemer wel bereid, maar niet in staat is om (afgesproken) arbeid te verrichten, is arbeidsongeschiktheid door ziekte. In deze situatie bepaalt de wet dat de werknemer slechts gedurende een bepaalde tijd recht heeft op doorbetaling van het loon. Hoewel de duur niet altijd vaststaat, levert dit in de praktijk weinig problemen op, daar ook deze loondoorbetalingtermijn meestal in diverse CAO’s geregeld wordt.

Tijdstip Loonbetaling Vertraging

Week- Maandloon. Afhankelijk van wat men bij de aanvang van het dienstverband is overeengekomen, dient het loon aan de werknemer in een Nederlands betaalmiddel te worden voldaan. Het loon wordt uitgekeerd:

• Aan het einde van de week (bij weekloners)
• Telkens na een maand (bij maandloners)

Uitblijven Loon. Als een werkgever in gebreke blijft om het salaris tijdig te voldoen, kan de werknemer aanspraak maken op de in artikel 1638 q van het Burgerlijk Wetboek geregelde vertragingsrente, welke kan oplopen tot maximaal 50% van het verschuldigde bedrag. In de praktijk zal de kantonrechter, die van een dergelijk arbeidsgeschil kennis neemt, de hoogte van deze vertragingsrente veelal matigen (afhankelijk van de omstandigheden).

Loon in Natura. Loonbetaling in geld is de meest voorkomende wijze van betalen. Het gebruik en de bewoning van een ter beschikking gesteld woonhuis en het kosteloos (doen) verstrekken van onderwijs worden ook als rechtsgeldige (gedeeltelijke) loonbetaling aangemerkt.

Uitblijven Loonbetaling - Kort Geding

Kort Geding. Indien de werkgever het loon niet tijdig aan de werknemer voldoet, en deze na sommatie hiertoe niet omgaand tot uitbetaling overgaat, bestaat er voor de werknemer de mogelijkheid een kort geding aan te spannen om de werkgever tot betaling te dwingen. Het gaat hier om het loon, waarmee de werknemer zijn kosten van levensonderhoud betaalt. In vrijwel alle andere gevallen, indien de werkgever zijn betalingsverplichtingen niet is nagekomen (ook al ontstaat er geen financiële nood voor de werknemer, bijv. uitbetaling onkostenvergoeding, vakantiegeld) is de kantonrechter de aangewezen rechter, waarbij de loonvordering aanhangig gemaakt kan worden.

Loonvordering. De behandeling van loonvorderingen bij de kantonrechter vinden langs schriftelijke weg plaats, wat in de praktijk onder meer met zich meebrengt dat deze schriftelijke procedure een beduidend langere looptijd hebben dan bij een mondelinge behandeling in kort geding (bij de arrondissementsrechtbank).

Loongeschillen - Rechter

Tijdige Loonvordering. Van groot belang is dat een loonvordering tijdig wordt ingesteld. De Wet bepaalt namelijk in artikel 1638 j van het Burgerlijk Wetboek dat ieder vorderingsrecht inzake niet ontvangen loon, na verloop van zes maanden vervalt.

Loongeschillen Kantonrechter. De Wet bepaalt in artikel 39 van de Wet op de Rechterlijke Organisatie dat de kantonrechter oordeelt over alle geschillen die voortvloeien uit een arbeidsovereenkomst of collectieve arbeidsovereenkomst. Op deze hoofdregel bestaan uitzonderingen (zie onder).

Loongeschillen Arrondissementsrechter. Indien er sprake is van spoedeisende arbeidsgeschillen, bijvoorbeeld bij schorsing van een werknemer vanwege een strafmaatregel of wanneer de werknemer verstoken blijft van loon omdat de werknemer weigert het verschuldigde loon te voldoen, wordt het geschil c.q. kort geding behandeld door de arrondissementsrechtbank.

Zie verder Rechtbank & Procedure voor nadere informatie over kanton- en arrondissementsrechtbank, de te volgen procedure w.o. dagvaardingsprocedure, verzoekschriftenprocedure en meer.

Vakantiedagen Vakantiegeldregeling

Wettelijk verplicht. Naast loonbetaling is er een tweede belangrijke verplichting van de werkgever, namelijk het verlenen van vakantiedagen, alsmede het betalen van vakantiegeld aan de werknemer. Hoewel de vakantie-aanspraken in vele CAO’s uitvoerig zijn geregeld, wordt veelal de wettelijke regeling als leidraad gekozen. In het Burgerlijk Wetboek is de
regeling betreffende vakantie-aanspraak van de werknemer bepaald. In de Wet minimumloon en Wet minimumvakantiebijslag is de vakantiebijslagregeling opgenomen.

Aantal Vakantiedagen. De Wet bepaalt dat iedere werknemer tenminste recht heeft op:

• 15 werkdagen vakantie per jaar, althans wanneer de werknemer in fulltime dienstverband werkt en onder de voorwaarde dat het dienstverband tenminste één jaar heeft geduurd
• Werknemers jonger dan 18 jaar, berekend naar de datum van 1 mei, hebben recht op 20 werkdagen vakantie, met de voorwaarde dat het dienstverband tenminste één jaar heeft geduurd.

Indien het dienstverband nog geen jaar geduurd heeft, dan bestaat er voor de werknemer aanspraak op doorbetaalde vakantiedagen in verhouding tot de duur van het dienstverband.

Aanspraak Vakantie. Tijdens ziekte, zwangerschap, het voor jeugdige werknemers volgen van verplicht gesteld onderwijs en nog een aantal gevallen, behoudt de werknemer aanspraak op vakantie (gedurende een periode van maximaal een jaar). Het in de praktijk meest voorkomende geval -naast zwangerschap van vrouwelijke werknemers- is dat van het niet verrichten van arbeid wegens ziekte. Gedurende deze ziekteperiode verkrijgt de werknemer toch aanspraak op vakantiedagen (maximaal over de periode van een jaar) en bouwt dus toch vakantie-aanspraken op.

Vakantieperiode. Als de opgebouwde vakantie-aanspraak van de werknemer toereikend is, dient in overleg tussen werkgever en werknemer de vakantieperiode voor de werknemer, tijdig voor het aanbreken ervan, te worden vastgesteld. Soms zijn de vakantieperioden voor bedrijfstakken in een CAO vastgelegd. Zoals bijvoorbeeld de bouwvakvakantie.

Vergoeding vakantie in geld. Er bestaan vaak misverstanden over de vergoeding aan de werknemer van door hem/haar niet genoten, opgebouwde vakantiedagen. Officieel is het zo dat slechts tegen het einde van het dienstverband vergoeding van vakantiedagen in geld mogelijk is en eerder niet. Vergoeding in geld aan het einde van de dienstbetrekking is echter voor de werknemer financieel gesproken onaantrekkelijk, aangezien over deze vergoeding door de fiscus tegen een hoger tarief inkomstenbelasting wordt geheven; hoger dan ten aanzien van het loon het geval is. (Dit kan dan ook de reden zijn dat de werkgever wel vakantiedagen in geld uitkeert).

Vakantiebijslag wordt ook wel vakantietoeslag genoemd. De Wet minimumloon bepaalt dat de werknemer aanspraak heeft op een vakantiebijslag tot een bedrag, berekend naar een percentage van het loon, tot een maximum van het drievoud van het minimumloon. Genoten sociale uitkeringen ingevolge de ziekte- en/of Werkloosheidwet, moeten worden meegenomen in de berekening van het bedrag aan vankantiebijslag.

De Arbeidsomstandigheden Wet

Arbeidsomstandighedenwet. De arbeidsomstandighedenwet legt de werkgever onder meer de verplichting op er zorg voor te dragen dat machines, gereedschappen, alsmede de gebouwen waarin de arbeid wordt verricht in goede staat van onderhoud verkeren, zodat de veiligheid van de werknemer ten aanzien van het werken zo vergaand mogelijk is gewaarborgd.

Veiligheidsvoorschriften. In afzonderlijke wetten zijn er regelingen met dwingende veiligheidsvoorschriften ten aanzien van werkomstandigheden en productieproces als bijv:

• Technische installaties (bijvoorbeeld een liftinstallatie)
• Lawaai (wettelijke voorschriften decibellen, afdoende gehoorbescherming)
• Giftige gassen en dampen (limiet concentratie, installatie afzuig- en verversingsinstallaties)

Dit betreft de belangrijkste c.q. meest voorkomende bepalingen; in de praktijk zijn er veel meer, die hier onbesproken blijven. In vele afzonderlijke regelingen (Koninklijke Besluiten) zijn gedetailleerde veiligheidsvoorschriften verplicht gesteld.


Tot slot. Niet alleen bestaan er wettelijke verplichingen voor de werkgever ten aanzien van de werknemer, maar andersom gelden ook wettelijke bepalingen voor de werknemer, die besproken worden in Verplichtingen Werknemer
.

Meer Arbeid Recht & Wet

• Minimumloon & Minimumjeugdloon
• De Arbeidsovereenkomst
• Verplichtingen Werknemer
• Ontslag Op Staande Voet
• Ondernemingsraden Wet (WOR)
• Ontslagrecht & Ontslagprocedure
• Succesvol Personeelsbeleid

© 2007 - 2008 Sila, gepubliceerd in Banen (Zakelijk) op 12-11-2007, laatst gewijzigd op 05-03-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sila is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Verplichtingen Werknemer: Een werknemer heeft bepaalde rechten, maar ook een aantal wettelijke verplichtingen. Het Burgerlijk Wetboek regelt de verplichtingen van de werknemer in een aantal korte artikelen (…
• Enkele bijzondere verplichtingen van de werknemer: Afdeling 7 Titel 10 Boek 7 BW behandeld de artikelen 659 t/ 661 en handeld over enkele bijzondere verplichtingen van de werknemer. Deze komen er in het kort…
• Rechten van de werknemer bij overgang van een onderneming: Afdeling 8 Titel 10 van Boek 7 BW behandeld de artikelen 662 t/m 666 en handeld over de rechten van de werknemer bij overgang van de onderneming.
• Loondoorbetaling bij ziekte: Veel zieke werknemers twijfelen of zij bij ziekte recht hebben op loondoorbetaling. Zij weten namelijk niet goed wat hun rechten zijn en aan welke regels de werkgever zich moet h…
• Arbeidsovereenkomst: verplichtingen van de partijen: De arbeidsovereenkomst zorgt vaak voor kopzorgen: hoelang duurt mijn opzegtermijn? Kan mijn baas mij ontslaan? Heb ik recht op moederschaps- of vaderschap…

Bronnen en/of referenties

• Groenhart et al. Uw Goed Recht. Amsterdam: Trendboek